Αυτόματη μετάφραση - Automatic translation (Google translate)

<< Επιστροφή

Απόφαση 276 / 2009    (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Θέμα
Αιτιολογίας ανεπάρκεια, Ανθρωποκτονία από αμέλεια.




Περίληψη:
Έλλειψη αιτιολογίας καταδικαστικής αποφάσεως για ανθρωποκτονία εξ’ αμελείας διότι δεν προσδιορίζεται από πού πηγάζει η ιδιαίτερη υποχρέωση του αναιρεσείοντος προς ενέργεια και αν πρόκειται για επιτακτικό κανόνα δικαίου και ο κανόνας αυτού.




Αριθμός 276/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Ε' Ποινικό Τμήμα
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωνσταντίνο Κούκλη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βασίλειο Λυκούδη, Ελευθέριο Νικολόπουλο, Αναστάσιο Λιανό - Εισηγητή και Βιολέττα Κυτέα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 5 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Μιλτιάδη Ανδρειωτέλλη (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Ευδοκίας Φραγκίδη, για να δικάσει την αίτηση των αναιρεσειόντων - κατηγορουμένων: 1) ... και 2) ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Μπαλίδη, περί αναιρέσεως της 3970/2007 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Με πολιτικώς ενάγοντες τους: 1) ...., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Κωνσταντόπουλο και 2) ...., που δεν παρέστη στο ακροατήριο. Το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή και οι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στις από 5.9.2008 αιτήσεις τους αναιρέσεως, που καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1451/2008.
Αφού άκουσε Τους πληρεξούσιους δικηγόρους των παρισταμένων διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά, καθώς και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθούν οι προκείμενες αιτήσεις αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Οι υπό κρίση αιτήσεις α) υπ' αριθμ. 48/5-9-2008 του κατηγορουμένου ... και β)υπ' αριθμ. 49/5-9-2008 του κατηγορουμένου ... για αναίρεση της 3970/2007 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, πρέπει να συνεκδικασθούν λόγω της υφισταμένης μεταξύ των πρόδηλης συνάφειας.
Κατά τη διάταξη του άρθρου 302 παρ. 1 του Π.Κ., ''όποιος επιφέρει από αμέλεια το θάνατο άλλου, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών'', και κατά τη διάταξη του άρθρου 28 του Π.Κ., ''από αμέλεια πράττει όποιος, από έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, είτε δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα, που προκάλεσε η πράξη του, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν''. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών, προκύπτει, ότι, για τη θεμελίωση της αξιόποινης πράξεως της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, απαιτείται η διαπίστωση, αφενός μεν, ότι ο δράστης δεν κατέβαλε την απαιτούμενη κατά αντικειμενική κρίση προσοχή, την οποία οφείλει να καταβάλει κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος, κάτω από τις ίδιες πραγματικές καταστάσεις, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές, την κοινή πείρα, τη λογική και τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων και αφετέρου, ότι είχε τη δυνατότητα με τις προσωπικές του ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες να προβλέψει και να αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο πρέπει να τελεί σε αντικειμενικό αιτιώδη σύνδεσμο με την πράξη ή την παράλειψη. Η παράλειψη ως έννοια, ενυπάρχει σε κάθε είδος αμέλειας, εφόσον το ένα σκέλος της ευθύνης συνίσταται, στην μη καταβολή της προσοχής, δηλαδή σε παράλειψη. 'Οταν όμως η αμέλεια συνίσταται σε σύνολο συμπεριφοράς, που προηγήθηκε του αποτελέσματος, για τη θεμελίωση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, ως εγκλήματος που τελείται με παράλειψη, απαιτείται η συνδρομή και των όρων του άρθρου 15 του Π.Κ. Κατά τη διάταξη αυτή, όπου ο νόμος για την ύπαρξη αξιόποινης πράξης, απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη αποτροπή του, τιμωρείται όπως η πρόκλησή του με ενέργεια, αν ο υπαίτιος της παράλειψης, είχε ιδιαίτερη (δηλαδή ειδική και όχι γενική) νομική υποχρέωση να παρεμποδίσει την επέλευση του αποτελέσματος. Η ιδιαίτερη αυτή νομική υποχρέωση (προς ενέργεια τείνουσα στην παρεμπόδιση του αποτελέσματος), μπορεί να πηγάζει από ρητή διάταξη νόμου ή από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη σχέση του υπόχρεου ή από σύμβαση ή από ορισμένη προηγούμενη συμπεριφορά του, από την οποία δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επέλευσης του εγκληματικού αποτελέσματος . Περαιτέρω, η απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της δικαστικής αποφάσεως, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ίδιου κώδικα, υπάρχει, όταν, προκειμένου για καταδικαστική απόφαση, περιέχονται σ' αυτή τα πραγματικά περιστατικά, που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις, οι οποίες τα θεμελίωσαν και οι σκέψεις με τις οποίες έχουν υπαχθεί τα περιστατικά, που αποδείχθηκαν, στην ουσιαστική ποινική διάταξη, που στη συγκεκριμένη περίπτωση εφαρμόσθηκε. Ειδικά δε επί εγκλήματος εξ αμελείας, που συνίσταται σε παράλειψη, πρέπει να προσδιορίζεται στην αιτιολογία της απόφασης και από πού πηγάζει η ιδιαίτερη υποχρέωση του υπαίτιου προς ενέργεια (αποτρεπτική του αποτελέσματος) και, αν πρόκειται για επιτακτικό κανόνα δικαίου και ο κανόνας αυτός. Τέλος, η αιτιολογία της απόφασης παραδεκτά συμπληρώνεται από το διατακτικό της, μαζί με το οποίο αποτελεί ενιαίο σύνολο. Λόγο αναιρέσεως της απόφασης αποτελεί, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 περ. Ε' του Κ.Π.Δ. και η εσφαλμένη εφαρμογή ή ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διατάξεως. Εσφαλμένη εφαρμογή υπάρχει, όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε ορθά τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, στη διάταξη που εφαρμόσθηκε, ενώ εσφαλμένη ερμηνεία, όταν το δικαστήριο αποδίδει στη διάταξη διαφορετική έννοια, από εκείνη που πραγματικά έχει. Περίπτωση δε εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως, συνιστά και η εκ πλαγίου παραβίαση της διατάξεως αυτής, η οποία υπάρχει όταν στο πόρισμα της απόφασης που προκύπτει από την αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού της και ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο, σε σχέση με την ορθή εφαρμογή του νόμου, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης. Στην προκείμενη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη 3970/2007 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, καταδικάσθηκαν οι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι σε δεύτερο βαθμό, για τη πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, δια παραλείψεως, (αρθ. 302, 15 του Π.Κ) σε ποινή φυλάκισης ενός έτους ο καθένας, η οποία ανεστάλη επί τριετία. Στην αιτιολογία της απόφασης αυτής, προκύπτουσα από την αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού της, αναφέρεται ότι, από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων της κατηγορίας και της υπεράσπισης που εξετάσθηκαν στο Δικαστήριο, την ανάγνωση των εγγράφων που αναφέρονται στα πρακτικά της δίκης αυτής, την απολογία του κάθε κατηγορουμένου και την όλη αποδεικτική διαδικασία αποδείχθηκε ότι: Στις 15.7.2001 ο ...., οδηγώντας την υπ' αριθ. κυκλοφορίας ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα, κινούνταν στην ΕΟ Θεσσαλονίκης - Ιερισσού Χαλκιδικής. Όταν έφθασε στο 56.200 χιλ. της ανωτέρω οδού, όπου το οδόστρωμα είναι διπλής κατευθύνσεως με διπλή συνεχόμενη οριζόντια διαχωριστική γραμμή, συνολικού πλάτους 8,70 ν. και με απότομη καμπύλη δεξιά ως προς την πορεία του, που ήταν από Θεσσαλονίκη προς Ιερισσό, λόγω υπερβολικής ταχύτητας έχασε τον έλεγχο του οχήματός του, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και στη συνέχεια, αφού προσέκρουσε σε αιχμηρό μεταλλικό στηθαίο (αρχή μπάρας) στο ύψος του στέρνου του και σε ύψος 105 εκατοστών από το κατάστρωμα της οδού, ανατράπηκε. Αποτέλεσμα της ως άνω βίαιης πρόσκρουσης και ανατροπής του ήταν να υποστεί: 1) εκτεταμένο θλαστικό τραύμα εγκαρσίως φερόμενο στη λοβή του στέρνου του, αρχομένου από την μεσότητα της αριστερής κλειδός έως και την μεσότητα της δεξιάς (27 εκατοστών περίπου), με κατάσπαση της επιδερμίδας και των μυών προς το σώμα του στέρνου, 2) κάταγμα του στέρνου και της αριστεράς κλειδός και 3) ρήξη της αορτής, εκ των οποίων και επήλθε ο θάνατός του. Περαιτέρω, από το ίδιο ως άνω αποδεικτικό μέσο, αποδείχθηκε ότι ο πρώτος κατηγορούμενος, με την ιδιότητα του πολιτικού μηχανικού της 3ης ΔΕΣΕ. και ο δεύτερος, με την ιδιότητα του εργοδηγού - υπαλλήλου της 3ης ΔΕΣΕ, κατά τον ως άνω χρόνο ήταν και οι δύο υποχρεωμένοι για την επίβλεψη και την συντήρηση του υφισταμένου οδικού δικτύου Κεντρικής Μακεδονίας, εντός του οποίου περιλαμβάνεται και το ως άνω αναφερόμενο τμήμα της ΕΟ Θεσσαλονίκης - Ιερισσού την συνεχή παρακολούθηση, καταγραφή και άμεση αντικατάσταση ζημιών του οδικού δικτύου, την τοποθέτηση, αντικατάσταση και προσθήκη μεταλλικών στηθαίων κατεστραμμένων οδικών πινακίδων κλπ. Οι κατηγορούμενοι, αν και είχαν λάβει γνώση, όντας υπεύθυνοι για τον έλεγχο των φθορών του ανωτέρω οδικού δικτύου, ότι στο 56.200 χιλ. της ως άνω οδού ένα εκ των μεταλλικών στηθαίων που βρισκόταν προς την πλευρά του κρημνού και ειδικότερα στο πλάγιο τμήμα του οδοστρώματος του ρεύματος από Ιερισσό προς Θεσσαλονίκη είχε προηγούμενο τροχαίο ατύχημα, αποκοπεί από το έδαφος και είχα γίνει ιδιαίτερα επικίνδυνο, αφού είχε μετατραπεί σε ένα όλως αιχμηρό αντικείμενο για την άμεση αποκατάσταση αυτού, αλλά αμέλησαν να το αντικαταστήσουν, όπως όφειλαν. Οι ίδιοι δε ήταν υποχρεωμένοι, αντιλαμβανόμενοι το πόσο επικίνδυνο είχε γίνει το ως άνω στηθαίο, γεγονός άμεσα αντιληπτό και από έναν μέσο κοινωνικό άνθρωπο, που δεν έχει τις ειδικές γνώσεις των κατηγορουμένων - για τους διερχόμενους οδηγούς, τους οποίους όχι μόνο πλέον δεν προστάτευε από ενδεχόμενη πτώση τους στον κρημνό, αλλά αντίθετα τους έθετε άμεσα σε κίνδυνο προκλήσεως ατυχήματος με απρόβλεπτες συνέπειες, να ενημερώσουν άμεσα τον Προϊστάμενό τους, ο οποίος, κατά τους ισχυρισμούς τους, ήταν ο μόνος υπεύθυνος για την προτεραιότητα των έργων και όχι να διέρχονται κατά τακτά διαστήματα από το ανωτέρω χιλιομετρικό σημείο, να το βλέπουν και να μην προβαίνουν σε καμμία ενέργεια. Αποτέλεσμα της ως άνω αμελούς συμπεριφοράς των κατηγορουμένων ήταν ο ως άνω οδηγός, ανεξαρτήτως του βαθμού και της δικής του υπαιτιότητος (έτρεχε με μεγάλη ταχύτητα, έχοντας στο αίμα του ποσοστό αλκοόλης 2,05ο/οο), να προσκρούσει στο αιχμηρό και ακάλυπτο άκρο του μεταλλικού στηθαίου, το οποίο τον διαπέρασε κυριολεκτικά "σαν μαχαίρι" καθ' όλο του το στέρνο, εκ μόνης δε της αιτίας αυτής επήλθε και ο θάνατός του. Το στηθαίο αυτό, στο οποίο, ακόμη και μετά το ατύχημα, βρέθηκαν μέρη από το δέρμα του θανόντος οδηγού, αποκαταστάθηκε πέντε μήνες μετά από το ανωτέρω ατύχημα (βλ. το από 27.12.2001 έγγραφο της ΔΕΣΕ). Με τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει οι κατηγορούμενοι να κηρυχθούν ένοχοι για ανθρωποκτονία από αμέλεια, όπως αποδίδεται σ' αυτούς με το κατηγορητήριο. Με αυτά που δέχτηκε το Εφετείο, το οποίο καταδίκασε τους αναιρεσείοντες, για ανθρωποκτονία από αμέλεια, αφενός, δεν διέλαβε στην απόφασή του, την, κατά τα αναπτυσσόμενα στη νομική σκέψη, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφετέρου, παραβίασε εκ πλαγίου την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 15 του Ποινικού Κώδικα και στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, ο κατά τα ανωτέρω τραυματισμός του .... και ο εξ αυτού θάνατος αυτού είναι απότοκος και της αμελείας των αναιρεσειόντων κατηγορουμένων του πρώτου ως πολιτικού μηχανικού και του δευτέρου ως εργοδηγού-υπαλλήλου της 3ης ΔΕΣΕ, οι οποίοι, λόγω των επαγγελμάτων τους και των υπηρεσιακών τους καθηκόντων, ήταν υποχρεωμένοι να καταβάλουν ιδιαίτερη επιμέλεια και προσοχή. Στη συνέχεια, ενώ το Εφετείο ερευνά τον κύκλο της παραλείψεως των κατηγορουμένων - αναιρεσειόντων, ως έχοντες άμεση υποχρέωση προς ενέργεια, εντούτοις, με την προσβαλλομένη απόφασή του, ουδόλως προσδιορίζει τις νομικές διατάξεις της ΔΕΣΕ, βάσει των οποίων όφειλαν αυτοί να ενεργήσουν εντός του κύκλου της αρμοδιότητάς τους, η δε παράλειψη της οφειλόμενης αυτής ενέργειας συντέλεσε στην επέλευση του θανατηφόρου αποτελέσματος. Προσέτι ενώ δέχεται ότι το μεταλλικό στηθαίο τοποθετήθηκε για να προστατεύει τους κινουμένους στο αντίθετο από εκείνο που εκινείτο ο θανών ρεύμα κυκλοφορίας από υφιστάμενο κρημνό δεν αιτιολογεί ότι οι αναιρεσείοντες είχαν τη δυνατότητα με τις παραπάνω ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες να προβλέψουν ότι ο θανών οδηγών την δίκυκλη μοτοσυκλέττα υπό την επήρεια οινοπνεύματος και με υπερβολική ταχύτητα θα εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και θα επιπέσει σε αυτό (στηθαίο) ούτε και αιτιολογεί γιατί υπό τις ανωτέρω συνθήκες που έγινε η εκτροπή της μοτοσυκλέττας δεν θα επήρχετο ο θάνατος έστω και εάν το μεταλλικό στηθαίο δεν ήταν αιχμηρό. Έτσι, όμως, αφενός το Εφετείο δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την επιβαλλόμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφετέρου δε, παραβίασε εκ πλαγίου την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 15 του Ποινικού Κώδικα και στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, κατά τους βάσιμους περί τούτου, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ, λόγους αναίρεσης. Μετά από αυτά, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα κρίση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η σύνθεση είναι δυνατή από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως (άρθρο 519 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την 3970/2007 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης . Και
Παραπέμπει την υπόθεση για νέα κρίση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Ιανουαρίου 2009.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 30 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή