Αυτόματη μετάφραση - Automatic translation (Google translate)

<< Επιστροφή

Απόφαση 1603 / 2008    (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Θέμα
Αιτιολογίας ανεπάρκεια, Ανθρωποκτονία από αμέλεια.




Περίληψη:
Έλλειψη αιτιολογίας καταδικαστικής αποφάσεως για ανθρωποκτονία εξ αμελείας διότι δεν προσδιορίζεται από πού πηγάζει η ιδιαίτερη υποχρέωση του αναιρεσείοντος προς ενέργεια και αν πρόκειται για επιτακτικό κανόνα δικαίου και ο κανόνας αυτού. Αναιρεί και παραπέμπει.




ΑΡΙΘΜΟΣ 1603/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Kωνσταντίνο Κούκλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ηρακλή Κωνσταντινίδη), ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως, Ελευθέριο Νικολόπουλο, Αναστάσιο Λιανό - Εισηγητή, Βιολέτα Κυτέα και Ελευθέριο Μάλλιο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Μαϊου 2008, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Νικολάου Μαύρου (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Ευδοκίας Φραγκίδη, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Χ1, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Γιατράκο, περί αναιρέσεως της 223/2007 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου. Με συγκατηγορούμενο τον Χ2.
Το Τριμελές Εφετείο Αιγαίου, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 28 Δεκεμβρίου 2007 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 127/2008.

Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
1.- Κατά τη διάταξη του άρθρου 302 παρ. 1 του Π.Κ., ''όποιος επιφέρει από αμέλεια το θάνατο άλλου, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών'', και κατά τη διάταξη του άρθρου 28 του Π.Κ., ''από αμέλεια πράττει όποιος, από έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, είτε δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα, που προκάλεσε η πράξη του, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν''. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών, προκύπτει, ότι, για τη θεμελίωση της αξιόποινης πράξεως της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, απαιτείται η διαπίστωση, αφενός μεν, ότι ο δράστης δεν κατέβαλε την απαιτούμενη κατά αντικειμενική κρίση προσοχή, την οποία οφείλει να καταβάλει κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος, κάτω από τις ίδιες πραγματικές καταστάσεις, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές, την κοινή πείρα, τη λογική και τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων και αφετέρου, ότι είχε τη δυνατότητα να προβλέψει και αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο πρέπει να τελεί σε αντικειμενικό αιτιώδη σύνδεσμο με την πράξη ή την παράλειψη. Η παράλειψη ως έννοια, ενυπάρχει σε κάθε είδος αμέλειας, εφόσον το ένα σκέλος της ευθύνης συνίσταται, στην μη καταβολή της προσοχής, δηλαδή σε παράλειψη. 'Οταν όμως η αμέλεια συνίσταται σε σύνολο συμπεριφοράς, που προηγήθηκε του αποτελέσματος, για τη θεμελίωση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, ως εγκλήματος που τελείται με παράλειψη, απαιτείται η συνδρομή και των όρων του άρθρου 15 του Π.Κ. Κατά τη διάταξη αυτή, όπου ο νόμος για την ύπαρξη αξιόποινης πράξης, απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη αποτροπή του, τιμωρείται όπως η πρόκλησή του με ενέργεια, αν ο υπαίτιος της παράλειψης, είχε ιδιαίτερη (δηλαδή ειδική και όχι γενική) νομική υποχρέωση να παρεμποδίσει την επέλευση του αποτελέσματος. Η ιδιαίτερη αυτή νομική υποχρέωση (προς ενέργεια τείνουσα στην παρεμπόδιση του αποτελέσματος), μπορεί να πηγάζει από ρητή διάταξη νόμου ή από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη σχέση του υπόχρεου ή από σύμβαση ή από ορισμένη προηγούμενη συμπεριφορά του, από την οποία δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επέλευσης του εγκληματικού αποτελέσματος. Εξάλλου, η καταδικαστική απόφαση, έχει την απαιτούμενη κατά το άρθρο 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του Κ.Π.Δ., ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον εκ του άρθρου 510 παρ. 1 περ. Δ' του Κ.Π.Δ. λόγο αναιρέσεως, όταν σ' αυτή περιέχονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την διαδικασία στο ακροατήριο, σχετικά με τα υποκειμενικά και τα αντικειμενικά στοιχεία του εγκλήματος, οι αποδείξεις (αποδεικτικά μέσα) επί των οποίων θεμελιώνονται τα περιστατικά αυτά, καθώς και οι σκέψεις με τις οποίες το δικαστήριο υπήγαγε τα αποδειχθέντα περιστατικά, στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόσθηκε. Ειδικά δε επί εγκλήματος εξ αμελείας που συνίσταται σε παράλειψη, πρέπει να προσδιορίζεται στην αιτιολογία της απόφασης και από πού πηγάζει η ιδιαίτερη υποχρέωση του υπαίτιου προς ενέργεια (αποτρεπτική του αποτελέσματος) και αν πρόκειται για επιτακτικό κανόνα δικαίου και ο κανόνας αυτός.
Στην προκείμενη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμό 223/2007 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου, καταδικάσθηκαν ο αναιρεσείων πολιτικός μηχανικός και ο συγκατηγορούμενός του Χ2 εργολάβος κατηγορούμενοι σε δεύτερο βαθμό, για την πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, σε ποινή φυλάκισης έξι (6) μηνών ο καθένας, η οποία ανεστάλη επί τριετία. Στην αιτιολογία της απόφασης, προκύπτουσα από την αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού της, διαλαμβάνεται ότι, "Από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων κατηγορίας και υπεράσπισης, τα έγγραφα, τα οποία αναγνώσθηκαν και αναφέρονται παραπάνω λεπτομερώς και την απολογία του δευτέρου κατηγορουμένου σε συνδυασμό με την όλη αποδεικτική διαδικασία αποδεικνύονται, κατά την κρίση του δικαστηρίου, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: " Οι κατηγορούμενοι, τυγχάνοντες εργολάβος ο πρώτος και επιβλέπων μηχανικός ο δεύτερος, της υπό ανέγερση οικοδομής με υπόγειο που βρίσκεται στην περιοχή ..., όφειλαν σύμφωνα με τις διατάξεις των αρθ. 1 και 37§1 του ΠΔ 1073/1981 και τις διατάξεις των άρθρων 2§1 12§1 σε συνδ. με Παράρτημα II και 8§2α σε συνδ. με Παράρτημα ΙΥ-Μέρος Β, τμήμα II αρθ. 5§5·1 5·2 του ΠΔ 305/1996 που εκδόθηκε προς συμμόρφωση προς την Οδηγία 92/57/ΕΟΚ να τοποθετήσουν στερεά κιγκλιδώματα με επαρκές ύψος που θα διέθεταν τουλάχιστον ένα εμπόδιο στη στάθμη του δαπέδου, ένα χειρολισθήρα και ενδιάμεσο οριζόντιο στοιχείο ή άλλο ισοδύναμο μέσο, είτε άλλους μηχανισμούς συλλογικής προστασίας, όπως κιγκλιδώματα, εξέδρες ή δίχτυα προστασίας, προς πρόληψη πτώσεως κάποιου εργάτη από την ως άνω οικοδομή. Εντούτοις όμως αυτοί δεν φρόντισαν να τοποθετήσουν κάποιο από τα παραπάνω προστατευτικά. Έτσι όταν στις 30-1-2001 ο Α, που εργαζόταν ως οικοδόμος στο εργοτάξιο της παραπάνω οικοδομής και εκτελούσε εργασίες καλουπώματος στην ταράτσα του Α' ορόφου, σε ύψος 7 μέτρων από το έδαφος, έχασε την ισορροπία του, κατέπεσε στο έδαφος, με αποτέλεσμα να υποστεί πολλαπλές κακώσεις, από τις οποίες ως μόνη ενεργό αιτία να επέλθει ο θάνατος του. Επομένως, το ατύχημα που συνέβη στον ως άνω εργαζόμενο οφείλεται σε αμέλεια των κατηγορουμένων. Πρέπει δε να αναφερθεί ότι από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 5 και 7 του ν. 1386/1983 και ι και 37 του ΠΔ1073/1981 συνάγεται ότι: ι) ο πολιτικός μηχανικός που επιβλέπει την κατασκευή οικοδομικού έργου έχει νομική υποχρέωση να δίνει οδηγίες στον εργολάβο για τη λήψη των ενδεικνυόμενων μέτρων ασφαλείας προς πρόληψη ατυχήματος και την ασφαλή κατασκευή και διατήρηση των χώρων και των δαπέδων εργασίας και 2) ο εργολάβος που ανέλαβε την εκτέλεση του οικοδομικού έργου έχει επίσης νομική υποχρέωση να λαμβάνει τα ενδεικνυόμενα μέτρα ασφαλείας προς πρόληψη ατυχήματος, ασχέτως αν του δόθηκαν ή μη σχετικές οδηγίες από τον επιβλέποντα μηχανικό (ΑΠ 65/2003 ΠοινΛογ 2003/106, ΝΟΜΟΣ). Επομένως οι κατηγορούμενοι πρέπει να κηρυχθούν ένοχοι για την πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, με το ελαφρυντικό της ειλικρινούς μεταμέλειας (άρ.84§2δ ΠΚ).". Με τις παραδοχές του αυτές το Δικαστήριο της ουσίας, δεν διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφασή του, την απαιτούμενη κατά το Σύνταγμα και τον Κ.Π.Δ. ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία. Αυτό δε γιατί, α) δεν διαλαμβάνονται τα πραγματικά περιστατικά, τα θεμελιωτικά της υποστάσεως (αντικειμενικής και υποκειμενικής) του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια. Συγκεκριμένα δεν διαχωρίζεται και δεν εξειδικεύεται η νομική υποχρέωση του αναιρεσείοντος, ως επιβλέποντος μηχανικού, και η διαπιστωθείσα παράλειψη της υποχρεώσεως αυτής αναφορικά προς το επελθόν αποτέλεσμα, δεδομένου ότι οι υποχρεώσεις του αναιρεσείοντος ως πολιτικού μηχανικού - επιβλέποντος δεν ταυτίζονται με εκείνη του εργολάβου εκτελούμενου οικοδομικού έργου και ειδικότερα δεν εκτίθεται από πού προκύπτει η υποχρέωση του αναιρεσείοντος, ως επιβλέποντος την εκτέλεση του έργου πολιτικού μηχανικού, να τοποθετήσει ο ίδιος στερεά κιγκλιδώματα με επαρκές ύψος που θα διέθεταν τουλάχιστον ένα εμπόδιο στη στάθμη του δαπέδου, ένα χειρολισθήρα και ενδιάμεσο οριζόντιο στοιχείο ή άλλο ισοδύναμο μέσο, είτε άλλους μηχανισμούς συλλογικής προστασίας, όπως κιγκλιδώματα, εξέδρες ή δίχτυα προστασίας, προς πρόληψη πτώσεως κάποιου εργάτη από την ως οικοδομή και από την παράλειψη της υποχρεώσεως αυτής έγινε υπαίτιος του εγκλήματος για το οποίο κηρύχθηκε ένοχος και β) είναι αντιφατική και τούτο διότι ενώ δέχεται ότι η νομική υποχρέωση του πολιτικού μηχανικού που επιβλέπει την κατασκευή του οικοδομικού έργου σύμφωνα με το άρθρο 7 του Ν.1396/83, τον οποίο από παραδρομή αναφέρει ως 1386/1983, συνίσταται στο να δίνει οδηγίες στον εργολάβο για τη λήψη των ενδεικνυομένων μέτρων ασφαλείας προς πρόληψη του ατυχήματος και την ασφαλή κατασκευή και διατήρηση των χώρων και των δαπέδων εργασίας εν ταυτώ δέχεται ότι ο αναιρεσείων πολιτικός μηχανικός δεν φρόντισε ο ίδιος να τοποθετήσει κάποιο από τα αναφερόμενα ανωτέρω προστατευτικά. Επομένως ο συναφής, εκ του άρθρου 510 παρ. 1 περ. Δ' του Κ.Π.Δ., λόγος αναιρέσεως, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

ΙΙΙ. Μετά από αυτά, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 519 του Κ.Π.Δ., για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η σύνθεση είναι δυνατή από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την υπ' αριθμό 223/2007 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου. Και
Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Ιουνίου 2008. Και
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 13 Ιουνίου 2008.
Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

1603/2008 σελ. 22

<< Επιστροφή