Αυτόματη μετάφραση - Automatic translation (Google translate)

<< Επιστροφή

Απόφαση 1441 / 2009    (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Θέμα
Αιτιολογίας επάρκεια, Εξύβριση, Νομίμου βάσεως έλλειψη, Τύπος.




Περίληψη:
Εξύβριση δια του τύπου. Στοιχεία εγκλήματος. Λόγοι αναιρέσεως για έλλειψη και νόμιμης βά.σης Αίρεται ο άδικος χαρακτήρας της εξύβρισης αν πρόκειται περί κρίσεων ή εκδηλώσεων που λαμβάνουν χώρα σε εκτέλεση νομίμων καθηκόντων ή άσκηση νόμιμης εξουσίας ή άλλου δικαιολογημένου ενδιαφέροντος, όπως είναι και εκείνο της συνταγματικής ελευθερίας και κοινωνικής αποστολής του τύπου εκτός αν πρόκειται περί συκοφαντικής δυσφημήσεως ή αν προκύπτει ειδικός σκοπός εξυβρίσεως (άρθρο 367 ΠΚ) Η προ-βολή του από το άρθρο 367 του ΠΚ ισχυρισμού, που είναι αυτοτελής επιβάλλεται στο δικαστήριο που δέχεται ότι από τον τρόπο εκδήλωσης της υβριστικής συμπεριφοράς προκύπτει σκοπός εξύβρισης, να διαλάβει ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία Προϋποτίθεται ότι ο ισχυρισμός, προβάλλεται κατά τρόπο σαφή και ορισμένο. Απορρίπτει αίτηση.




ΑΡΙΘΜΟΣ 1441/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
E' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωνσταντίνο Κούκλη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βασίλειο Λυκούδη - Εισηγητή, Ελευθέριο Νικολόπουλο, Αναστάσιο Λιανό και Βιολέττα Κυτέα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 15 Μαΐου 2009, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Αναστασίου Κανελλόπουλου (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Ευδοκίας Φραγκίδη, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αριστομένη Λαγιανδρέου, περί αναιρέσεως της 4922/2008 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.
Με πολιτικώς ενάγοντα τον ..., που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κάσσανδρο Παπαπαναγιώτου.

Το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 3 Μαρτίου 2009 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 442/2009.

Αφού άκουσε
Τους πληρεξούσιους δικηγόρους των ως άνω διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 361 παρ. 1 του ΠΚ, όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις της δυσφήμησης (άρθρα 362 και 363), προσβάλλει την τιμή άλλου με λόγο ή με έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ενός έτους ή με χρηματική ποινή. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι για τη στοιχειοθέτηση της αξιόποινης πράξης της εξύβρισης απαιτείται να διατυπωθούν από το δράστη, γραπτά ή προφορικά, για κάποιον άλλο λέξεις ή φράσεις που κατά την κοινή αντίληψη περιέχουν είτε αμφισβήτηση της ηθικής και κοινωνικής αξίας του προσώπου του, είτε περιφρόνηση γι' αυτόν από το δράστη, ο οποίος γνωρίζει ότι με τέτοια οικειοθελή ενέργειά του προσβάλλεται η τιμή του άλλου. Εξάλλου, κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 367 παρ. 1γ' και δ' του ΠΚ, δεν αποτελούν άδικη πράξη οι εκδηλώσεις που γίνονται για την εκτέλεση νόμιμων καθηκόντων, από δικαιολογημένο ενδιαφέρον ή για την διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή σε ανάλογες περιπτώσεις, κατά δε την παρ. 2 του ίδιου άρθρου, η προηγούμενη διάταξη δεν εφαρμόζεται όταν από τον τρόπο της εκδήλωσης ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε η πράξη προκύπτει σκοπός εξύβρισης. Από τις προαναφερόμενες διατάξεις συνάγεται, ότι αίρεται ο άδικος χαρακτήρας της εξύβρισης, αν πρόκειται περί κρίσεων ή εκδηλώσεων που λαμβάνουν χώρα σε εκτέλεση νομίμων καθηκόντων ή άσκηση νόμιμης εξουσίας ή άλλου δικαιολογημένου ενδιαφέροντος, όπως είναι και εκείνο της συνταγματικής ελευθερίας και κοινωνικής αποστολής του τύπου (άρθρο 14 παρ. 1 του Συντάγματος και 10 της ΕΣΔΑ), εκτός αν πρόκειται περί συκοφαντικής δυσφημήσεως ή, αν εκ του συνόλου των περιστάσεων προκύπτει ειδικός σκοπός εξυβρίσεως, δηλαδή σκοπός κατευθυνόμενος ειδικώς στην προσβολή της τιμής άλλου με αμφισβήτηση της ηθικής ή κοινωνικής ή επαγγελματικής αξίας του προσώπου του ή με την περιφρόνηση αυτού. Τέτοιος ειδικός σκοπός, που ως νομική έννοια ελέγχεται αναιρετικώς, υπάρχει όταν η εκδηλωθείσα συμπεριφορά δεν ήταν αντικειμενικώς αναγκαία για την προστασία του επικαλουμένου ως προστατευτέου συμφέροντος. Η προβολή του ως άνω από τη διάταξη του άρθρου 367 του ΠΚ ισχυρισμού, που είναι αυτοτελής, με την έννοια ότι η αποδοχή του άγει στην κατάλυση της κατηγορίας και την αθώωση του κατηγορουμένου, επιβάλλει στο δικαστήριο που δέχεται ότι από τον τρόπο εκδήλωσης της υβριστικής συμπεριφοράς προκύπτει σκοπός εξύβρισης, να διαλάβει στην απόφασή του, κατά τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία με την αναφορά και των πραγματικών περιστατικών από τα οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο τρόπος αυτός δεν ήταν αναγκαίος για να εκφραστεί ο δράστης προς προστασίαν του δικαιολογημένου ενδιαφέροντός του. Προϋποτίθεται όμως ότι ο αυτοτελής αυτός ισχυρισμός, προβάλλεται κατά τρόπο σαφή και ορισμένο, ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί, αλλιώς είναι, λόγω αοριστίας, απαράδεκτος και το δικαστήριο της ουσίας δεν είναι υποχρεωμένο να απαντήσει επ' αυτού και να τον απορρίψει με ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία. Περαιτέρω, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τα άρθρα 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.Δ' του ΚΠΔ λόγο αναιρέσεως, όταν εκτίθενται σ' αυτή με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, που συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος, οι αποδείξεις από τις οποίες αυτά προέκυψαν, καθώς και οι σκέψεις με τις οποίες έγινε η υπαγωγή τους στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόσθηκε. Λόγο αναιρέσεως, κατά το άρθρο 510 παρ.1 περιπτ. Ε του ΚΠΔ συνιστά και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ποινικής διατάξεως. Εσφαλμένη ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διατάξεως, υπάρχει, όταν το δικαστήριο της ουσίας αποδίδει σ' αυτή έννοια διαφορετική από εκείνη που πραγματικά έχει, ενώ εσφαλμένη είναι η εφαρμογή της, όταν το δικαστήριο δεν υπάγει σωστά τα δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά στη διάταξη που εφαρμόστηκε, αλλά και όταν η διάταξη αυτή παραβιάστηκε εκ πλαγίου, για το λόγο ότι έχουν εμφιλοχωρήσει στο πόρισμα της αποφάσεως ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος από τον ’ρειο Πάγο της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση.
Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, που την εξέδωσε, δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, ότι από όλα τα μνημονευόμενα στο σκεπτικό του αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: ... "Ο κατηγορούμενος, όντας ιδιοκτήτης, εκδότης και διευθυντής της καθημερινής εφημερίδας των ... με τον τίτλο "...", στο φύλλο της 5-6-2007 της εφημερίδας αυτής, σε πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της ανέφερε τα εξής "Μας σέρνει στα Δικαστήρια ο εκλεκτός της "ΝΔ" Ε1 ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΑΜΕ - Η φίμωση, η τρομοκρατία δεν θα περάσουν... μας σέρνει στα δικαστήρια ο εκλεκτός της "ΝΔ" τέως νομάρχης Ε1 γιατί δεν προσκυνήσαμε... Μετά την αποτυχία του στις τελευταίες νομαρχιακές εκλογές ο Ε1, για να μας εκδικηθεί, επειδή δεν προσκυνήσαμε, δεν γλείψαμε, δεν παινέψαμε, αλλά ασκήσαμε το χρέος μας, ως δημοσιογράφων, έστησε βιομηχανία μηνύσεων σε όλους σχεδόν ή σχεδόν όλους τους δημοσιογράφους του ομίλου μας...". Με το δημοσίευμα του όμως αυτό πρόσβαλε με πρόθεση τη τιμή του εγκαλούντα Ε1, τον οποίο εμφανίζει ενώπιον του αναγνωστικού κοινού της εφημερίδας, ότι υποβάλλει αθρόες μηνύσεις σε βάρος του κατηγορουμένου και των λοιπών στελεχών της εφημερίδας, κινούμενος από λόγους εκδίκησης, επειδή κατά την προεκλογική περίοδο των πρόσφατων νομαρχιακών εκλογών, η εφημερίδα όχι μόνο δεν υποστήριξε τον εγκαλούντα που ήταν υποψήφιος Νομάρχης ..., αλλά αντίθετα του άσκησε δριμεία κριτική. Εμφανίζεται δηλαδή ο εγκαλών στο επίμαχο δημοσίευμα ότι επιχειρεί να φιμώσει την εφημερίδα, επειδή τα στελέχη αυτής δεν υπάκουσαν κατά τη προεκλογική περίοδο, στην απαίτηση του να τον "προσκυνούν", να τον "γλείφουν" και να τον επαινούν, χωρίς όμως όπως είναι φανερό να παρατίθενται στο επίμαχο δημοσίευμα πραγματικά περιστατικά και γεγονότα, ώστε να αποτελέσουν αντικείμενο απόδειξης, αλλά γενικά και αόριστα, στοιχείο που καταδεικνύει κατά τη κρίση του δικαστηρίου την προθέση του κατηγορουμένου να βλάψει τη τιμή και την υπόληψη του εγκαλούντα, αφού τον εμφανίζει ως άτομο μειωμένης ηθικής υπόστασης. Ενόψει αυτών στοιχειοθετείται αντικειμενικά και υποκειμενικά η αξιόποινη πράξη της εξύβρισης δια του τύπου και όχι της συκοφαντικής δυσφήμησης, αφού για την αντικειμενική υπόσταση αυτής απαιτούνται "γεγονότα" και μάλιστα ψευδή, και επομένως κατ' επιτρεπτή μεταβολή της κατηγορίας, πρέπει ο κατηγορούμενος να κηρυχθεί ένοχος της πράξεως αυτής, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό τη παρούσας. Ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου, ότι συντρέχει στο πρόσωπό του περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 367 ΠΚ, πρέπει να απορριφθεί, αφού ακόμη και αν θεωρηθεί ότι η ενέργεια του κατηγορουμένου έλαβε χωράν στα πλαίσια δικαιολογημένου ενδιαφέροντος, όπως είναι εκείνο της συνταγματικής ελευθερίας και κοινωνικής αποστολής του τύπου [άρθρο 14 παρ. του Συντάγματος και 10 της ΕΣΔΑ], από το σύνολο των περιστάσεων, [όπως είναι η αοριστία της διατύπωσης των αιτιάσεων κατά του εγκαλούντα και ο κίνδυνος να καταδικασθεί ο κατηγορούμενος ή άλλα στελέχη της εφημερίδας συνεπεία άλλων μηνύσεων που υπέβαλε ο εγκαλών σε βάρος τους], προκύπτει κατά τη κρίση του δικαστηρίου, ειδικός σκοπός εξύβρισης, δηλαδή σκοπός κατευθυνόμενος ειδικώς στην προσβολή της τιμής του εγκαλούντα, με αμφισβήτηση της ηθικής, της κοινωνικής και επαγγελματικής αξίας του προσώπου του και με την περιφρόνηση αυτού, που απετέλεσε και το μοναδικό ελατήριο, κατά τη κρίση του δικαστηρίου, της παραπάνω ενέργειας του κατηγορούμενου... ". Με βάση τις παραδοχές αυτές το δικαστήριο της ουσίας έκρινε ένοχο, τον αναιρεσείοντα εξυβρίσεως δια του τύπου (άρθ. 26 παρ.1, 27 παρ.1 361 παρ.1 ΠΚ, σε συνδ. με άρθρο μόνο Ν.1178/1981, αρ.1, 2, 4, 47, ΑΝ1092/38, αρ. 2 10/1975 ως το αρ.47 αντικ. αρ. 4§2 Ν1738/87 σε συνδ. άρθρο μόνο §1 Ν2243/1994), και του επέβαλε ποινή φυλάκισης τριών μηνών, την εκτέλεση της οποίας ανέστειλε για τρία χρόνια. Έτσι κρίνοντας το Εφετείο, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την από τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού εκθέτει στο σκεπτικό της με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά, που αποδείχθηκαν από την ακροαματική διαδικασία και συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση της αξιόποινης πράξεως της εξυβρίσεως, για την οποία καταδικάσθηκε ο αναιρεσείων, τις αποδείξεις από τις οποίες συνήγαγε αυτά, καθώς επίσης και τους συλλογισμούς με βάση τους οποίους υπήγαγε τα προαναφερθέντα περιστατικά στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη. Εξάλλου, όπως προκύπτει από τα πρακτικά της δίκης, ο κατηγορούμενος δεν πρόβαλε κατά τρόπο ορισμένο αυτοτελή ισχυρισμό για την εφαρμογή του άρθρου 367 ΠΚ. Ειδικότερα στα πρακτικά της δίκης (σελ. 7) προκύπτει ότι ο κατηγορούμενος δια του συνήγορου αυτού περιορίστηκε απλώς να υποβάλει "αυτοτελή ισχυρισμό σύμφωνα με τα άρθρα 366-367 του ΠΚ", χωρίς την επίκληση πραγματικών περιστατικών που να στηρίζουν τον ισχυρισμό αυτό, ενώ ο κατηγορούμενος κατά την απολογία του απλώς αρνήθηκε την κατηγορία και ισχυρίστηκε ότι άσκησε κριτική. Εντούτοις το Δικαστήριο απέρριψε αιτιολογημένα τον ισχυρισμό αυτό, με τις παραδοχές του ότι από το σύνολο των περιστάσεων, όπως αυτές εκτίθενται στο σκεπτικό της απόφασης, προκύπτει ειδικός σκοπός εξύβρισης, δηλαδή σκοπός κατευθυνόμενος ειδικώς στην προσβολή της τιμής του εγκαλούντα, με αμφισβήτηση της ηθικής, της κοινωνικής και επαγγελματικής αξίας του προσώπου του και με την περιφρόνηση αυτού, που απετέλεσε και το μοναδικό ελατήριο, κατά τη κρίση του δικαστηρίου, της παραπάνω ενέργειας του κατηγορούμενου. Επομένως είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι οι προβαλλόμενοι από τον αναιρεσείοντα, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ, λόγοι για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή (και υπό τη μορφή της εκ πλαγίου παράβασης) των ανωτέρω ουσιαστικών ποινικών διατάξεων, και ειδικότερα ως προς την απόρριψη του από τη διάταξη του άρ.367 του ΠΚ αυτοτελούς ισχυρισμού του και ως προς την παραδοχή της απόφασης ότι αυτός είχε σκοπό εξύβρισης του εγκαλούντος, με τις αιτιάσεις ότι δεν εκτίθενται, για την πληρότητα της αιτιολογίας της απόφασης, τα αναφερόμενα στην αίτηση επιπλέον πραγματικά περιστατικά. 3.- Μετά από αυτά, πρέπει ν' απορριφθεί, ως αβάσιμη, η υπό κρίση αίτηση και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα και στη δικαστική δαπάνη του πολιτικώς ενάγοντος, που παραστάθηκε (άρθρα 583 παρ. 1 ΚΠΔ, 176 και 183 ΚΠολΔ).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Απορρίπτει την 10/3-3-2009 αίτηση του ..., για αναίρεση της 4922/2008 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.
Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα, που ανέρχονται σε διακόσια είκοσι (220) ευρώ και ση δικαστική δαπάνη του πολιτικώς ενάγοντος, η οποία ορίζεται σε πεντακόσια (500) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Μαΐου 2009. Και
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 11 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή