Αυτόματη μετάφραση - Automatic translation (Google translate)

<< Επιστροφή

Απόφαση 1456 / 2009    (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Θέμα
Αιτιολογίας επάρκεια, Νόμου εφαρμογή και ερμηνεία, Ανθρωποκτονία από αμέλεια.




Περίληψη:
Καταδικαστική απόφαση για ανθρωποκτονία από αμέλεια. Ευθύνη εταίρου και νομίμου εκπροσώπου Θεραπευτηρίου για νοσηλευόμενους σε αυτό. Αίτηση αναίρεσης για έλλειψη αιτιολογίας και εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου. Απόρριψη της αίτησης.




Αριθμός 1456/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Ζ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γρηγόριο Μάμαλη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Νικόλαο Ζαΐρη, Νικόλαο Κωνσταντόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή-Εισηγητή και Κωνσταντίνο Φράγκο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 11 Μαρτίου 2009, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Μιλτιάδη Ανδρειωτέλλη (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χρήστου Πήτα, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας-κατηγορουμένης Χ1 κατοίκου ... που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Καραμέτο, για αναίρεση της 5240/2008 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, με πολιτικώς ενάγουσα την Ψ1 κάτοικο ... που δεν παρέστη στο ακροατήριο.

Το Τριμελές Εφετείο Αθηνών με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα-κατηγορουμένη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 25 Σεπτεμβρίου 2008 αίτησή της αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1577/2008.

Αφού άκουσε
Τον πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκειμένη αίτηση αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Κατά το άρθρο 513 παρ. β εδ. γ ΚΠΔ, ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κλητεύει τον αναιρεσείοντα και τους λοιπούς διαδίκους στο ακροατήριο του Δικαστηρίου του Αρείου Πάγου. Η κλήση αυτή γίνεται με επίδοση σύμφωνα με τα άρθρα 155-161 του ως άνω Κώδικα και μέσα στην προθεσμία του άρθρου 166 του ίδιου Κώδικα. Κατά το άρθρο 515 παρ. 2 του ίδιου Κώδικα αν εμφανιστεί ο αναιρεσείων, η συζήτηση γίνεται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, ακόμα και αν κάποιος από αυτούς δεν εμφανίστηκε.
Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το υπό ημερομηνία ... αποδεικτικό επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου ..., η πολιτικώς ενάγουσα Ψ1 σύζυγος ... κλητεύθηκε από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου νόμιμα και εμπρόθεσμα, για να εμφανισθεί στη συνεδρίαση που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης αυτής, πλην όμως δεν εμφανίστηκε κατ' αυτήν και την εκφώνηση της υπόθεσης ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου.
Συνεπώς, αφού εμφανίστηκε η αναιρεσείουσα το Δικαστήριο θα προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι.
Κατά τη διάταξη του άρθρου 302 παρ. 1 του ΠΚ "όποιος επιφέρει από αμέλεια το θάνατο άλλου, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών" και κατά τη διάταξη του άρθρου 28 του ΠΚ, "από αμέλεια πράττει όποιος, από έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλλει, είτε δεν πρόβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα, που προκάλεσε η πράξη του, είτε το πρόβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν". Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει, ότι για τη θεμελίωση της αξιόποινης πράξεως της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, απαιτείται η διαπίστωση, αφενός μεν ότι ο δράστης δεν κατέβαλε την απαιτούμενη κατά αντικειμενική κρίση προσοχή, την οποία οφείλει να καταβάλει κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος, κάτω από τις ίδιες πραγματικές καταστάσεις, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές, την κοινή πείρα, τη λογική και τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων και αφετέρου, ότι είχε τη δυνατότητα να προβλέψει και αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο πρέπει να τελεί σε αντικειμενικό αιτιώδη σύνδεσμο με την πράξη ή την παράλειψη. Η παράλειψη ως έννοια, ενυπάρχει σε κάθε είδος αμέλειας, εφόσον το ένα σκέλος της ευθύνης συνίσταται, στην μη καταβολή της προσοχής, δηλαδή σε παράλειψη. Όταν όμως η αμέλεια δεν συνίσταται σε ορισμένη παράλειψη, αλλά σε σύνολο συμπεριφοράς που προηγήθηκε του αποτελέσματος, τότε για τη θεμελίωση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, ως εγκλήματος που τελείται με παράλειψη, απαιτείται η συνδρομή και των όρων του άρθρου 15 του ΠΚ. Κατά τη διάταξη αυτή, όπου ο νόμος για την ύπαρξη αξιόποινης πράξης, απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη αποτροπή του, τιμωρείται όπως η πρόκλησή του με ενέργεια, αν ο υπαίτιος της παράλειψης, είχε ιδιαίτερη (δηλαδή ειδική και όχι γενική) νομική υποχρέωση να παρεμποδίσει την επέλευση του αποτελέσματος, Η ιδιαίτερη αυτή νομική υποχρέωση (προς ενέργεια τείνουσα στην παρεμπόδιση του αποτελέσματος), μπορεί να πηγάζει από ρητή διάταξη νόμου ή από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη σχέση του υπόχρεου ή από σύμβαση ή από ορισμένη προηγούμενη συμπεριφορά του, από την οποία δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επέλευσης του εγκληματικού αποτελέσματος.
Η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη, κατά τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠοινΔ, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως, όταν αναφέρονται σε αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του Δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόσθηκε. Ειδικά δε επί εγκλήματος εξ αμελείας που συνίσταται σε παράλειψη, πρέπει να προσδιορίζεται στην αιτιολογία της απόφασης και από πού πηγάζει η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση του υπαιτίου προς ενέργεια (αποτρεπτική του αποτελέσματος) και αν πρόκειται για επιτακτικό κανόνα δικαίου και ο κανόνας αυτός. Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό που αποτελούν ενιαίο σύνολο και σε σχέση με τα αποδεικτικά μέσα πρέπει να προκύπτει με βεβαιότητα ότι έχουν ληφθεί όλα στο σύνολό τους και όχι ορισμένα μόνο από αυτά. Για τη βεβαιότητα δε αυτή αρκεί να μνημονεύονται όλα, έστω κατά το είδος τους (μάρτυρες, έγγραφα, κλπ.), χωρίς ανάγκη ειδικότερης αναφοράς τους και μνείας του τι προέκυψε χωριστά από καθένα από αυτά, ενώ το γεγονός ότι εξαίρονται ορισμένα αποδεικτικά μέσα δεν υποδηλώνει ότι δεν λήφθηκαν υπόψη τα άλλα. Δεν αποτελούν όμως λόγους αναιρέσεως η εσφαλμένη εκτίμηση εγγράφων, η εσφαλμένη αξιολόγηση των καταθέσεων των μαρτύρων, η παράλειψη αναφοράς και αξιολογήσεως κάθε αποδεικτικού στοιχείου χωριστά και η παράλειψη της μεταξύ τους αξιολογικής συσχετίσεως των αποδεικτικών στοιχείων, καθόσον στις περιπτώσεις αυτές πλήττεται η αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' ΚΠοινΔ λόγο αναιρέσεως αποτελεί και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως. Εσφαλμένη ερμηνεία υπάρχει όταν ο Δικαστής αποδίδει στο νόμο διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, ενώ εσφαλμένη εφαρμογή υπάρχει όταν ο Δικαστήριο της ουσίας δεν υπάγει σωστά τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν στη διάταξη που εφαρμόσθηκε. Περίπτωση δε εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως συνιστά και η εκ πλαγίου παραβίαση της διατάξεως αυτής, η οποία υπάρχει, όταν στο πόρισμα της αποφάσεως, που ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσεως.
Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το σκεπτικό σε συνδυασμό με το διατακτικό της προσβαλλόμενης 5240/2008 αποφάσεώς του, τα οποία ως ενιαίο σύνολο παραδεκτώς αλληλοσυμπληρώνονται, το Τριμελές Εφετείο Αθηνών δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση των κατ' είδος αναφερομένων στην ίδια απόφαση αποδεικτικών μέσων, ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: " Στην ... στις ..., ώρα 08.10 περίπου, μέσα στη νοσηλευτική μονάδα (...)" επί της οδού ..., που εκμεταλλεύεται η εταιρία "... ΟΕ", της οποίας η κατηγορουμένη ήταν και εταίρος και νόμιμη εκπρόσωπος, όπου νοσηλευόταν σε πλήρη αδυναμία για αυτοδύναμη μετακίνηση πάσχουσα από σπαστική παραπληγία η υπέργηρη (92 ετών) Θ1, έσπασε η ρόδα του αριστερού ποδιού του κρεβατιού της νοσηλευομένης, με συνέπεια το κρεβάτι να πάρει κλήση 15-20 εκατοστών προς την πλευρά της σπασμένης ρόδας, να γλιστρήσει το αερόστρωμα μαζί με το σώμα της νοσηλευομένης, η οποία, καθώς ήταν τοποθετημένη από τις νυχτερινές νοσηλεύτριες στο πλάι με πρόσωπο προς την πλευρά της προβληματικής ρόδας και επρόκειτο να δεχθεί περιποιήσεις από την αποκλειστική νοσηλεύτρια Ν1 έπεσε μπρούμυτα στο δάπεδο και έπαθε ενδοεγκεφαλική αιμορραγία και ενδοεγκεφαλικό αιμάτωμα, εξαιτίας των οποίων απεβίωσε μετά είκοσι ημέρες νοσηλευομένη στο Νοσοκομείο .... Για τη δυσλειτουργία της εν λόγω ρόδας και την αστάθεια του συγκεκριμένου κρεβατιού είχαν ενημερωθεί κατ' επανάληψη οι νοσηλεύτριες και η προϊσταμένη του οικείου νοσηλευτικού τμήματος από την προαναφερομένη αποκλειστική νοσηλεύτρια και τον μάρτυρα και ανεψιό της θανούσας, ιατρό ... αλλά η κατηγορουμένη, η οποία είχε πολύωρη καθημερινή παρουσία στη νοσηλευτική μονάδα και ασκούσε ουσιαστική διοίκηση αυτής, δεν μερίμνησε για την τεχνική αποκατάσταση του προβλήματος ή για την αντικατάσταση του κρεβατιού, παρότι είχε διαπιστωθεί η ακαταλληλότητά του από τον αλλοδαπό τεχνικό που ήταν επιφορτισμένος με τη συντήρηση των κρεβατιών. Με αυτά τα δεδομένα και ανεξάρτητα από το αν υπήρξε προηγούμενη ενημέρωση αυτής για το πρόβλημα του κρεβατιού της θανούσας, η κατηγορουμένη όφειλε και μπορούσε, ως νόμιμος εκπρόσωπος και ως έχουσα την ουσιαστική διοίκηση της νοσηλευτικής μονάδας με καθημερινή και πολύωρη μάλιστα παρουσία σ' αυτή, να έχει προβεί στον έγκαιρο εντοπισμό και στην άμεση και αποτελεσματική άρση του προβλήματος, ώστε να μην επακολουθήσει η πτώση και η θανάτωση της νοσηλευομένης Θ1 . Επομένως, η κατηγορουμένη τέλεσε την πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια για την οποία κατηγορείται και πρέπει να κηρυχθεί ένοχη, αφού όμως αναγνωριστεί υπέρ αυτής η ελαφρυντική περίσταση του προτέρου εντίμου βίου, όπως ειδικότερα διαλαμβάνεται στο διατακτικό της απόφασης".
Με βάση τις παραδοχές αυτές το ως άνω Δικαστήριο κήρυξε ένοχη την αναιρεσείουσα του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια και επέβαλε σ' αυτήν ποινή φυλάκισης δώδεκα (12) μηνών, την εκτέλεση της οποία ανέστειλε για τρία έτη.
Με βάση τις παραπάνω παραδοχές το Δικαστήριο της ουσίας διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την απαιτούμενη από τις αναφερόμενες διατάξεις του Συντάγματος και του ΚΠοινΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού εκθέτει σ' αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά τα οποία αποδείχθηκαν από την ακροαματική διαδικασία και συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση των άνω εγκλημάτων, για τα οποία καταδικάσθηκε ο αναιρεσείων, τις αποδείξεις από τις οποίες συνήγαγε τα περιστατικά αυτά και τους συλλογισμούς, με βάση τους οποίους έκανε την υπαγωγή τους στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις των άρθρων 26 παρ. 1β, 28, 84 παρ, 2 περ. α και 302 ΠΚ, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, χωρίς να τις παραβιάσει ούτε ευθέως, ούτε εκ πλαγίου, και χωρίς να στερήσει έτσι την απόφαση από νόμιμη βάση. Ειδικότερα, αναφέρονται στην αιτιολογία τα αποδεικτικά μέσα κατά το είδος τους (μάρτυρες, έγγραφα και απολογία της κατηγορουμένης), από τα οποία το Δικαστήριο συνήγαγε τα περιστατικά που εκτέθηκαν και οδηγήθηκε στην καταδικαστική του κρίση, ενώ δεν υπήρχε, κατά νόμο, ανάγκη να τα παραθέσει αναλυτικά και να εκθέσει τι προκύπτει χωριστά από το καθένα από αυτά. Ειδικότερα, σε σχέση με τις επί μέρους αιτιάσεις της αναιρεσείουσας, στην προσβαλλόμενη απόφαση, από το σύνολο του παραπάνω αιτιολογικού, συμπληρουμένου από το διατακτικό που συνιστούν ενιαίο σύνολο, συνάγεται: α) επαρκώς και πλήρως αιτιολογείται η από τη χωρίς συνείδηση αμέλεια της αναιρεσείουσας επέλευση του θανασίμου τραυματισμού της υπέργηρης Θ1 , συνισταμένη στο ότι αυτή, ως νόμιμη εκπρόσωπος και έχουσα την ουσιαστική διοίκηση της προαναφερομένης νοσηλευτικής μονάδας όπου νοσηλευόταν η ανωτέρω θανούσα, χωρίς να έχει ανατεθεί η διαχείριση των εταιρικών υποθέσεων αποκλειστικά σε άλλο άτομο, οπότε θα αποκλειόταν η ευθύνη της κατ' άρθρο 749 ΑΚ, εξαιτίας δε και μόνο της μη καταβολής της προσοχής που όφειλε να καταβάλει, λόγω της ως άνω ιδιότητός της και μπορούσε να καταβάλει, δεν προέβη στον έγκαιρο εντοπισμό και άμεση αντικατάσταση της ελαττωματικής ρόδας του αριστερού ποδιού του κρεβατιού ή ολόκληρου του κρεβατιού της προμνημονευομένης νοσηλευομένης στη νοσηλευτική μονάδα ... που εκμεταλλευόταν η εταιρία "...", η οποία έσπασε, με συνέπεια το κρεβάτι α πάρει κλίση 15-20 εκατοστών προς την πλευρά της σπασμένης ρόδας, να γλιστρήσει το αερόστρωμα μαζί με το σώμα της προαναφερομένης νοσηλευόμενης με το παραπάνω θλιβερό αποτέλεσμα και β) εξάλλου με την αιτίαση ότι για το επελθόν αποτέλεσμα, δηλονότι το θάνατο της Θ1, ευθύνεται η αποκλειστική νοσοκόμος αυτής Ν1 και ότι δεν εξετάσθησαν από το Δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση άλλα αίτια στην πρόκληση αυτού συνδεόμενα με την πολύ μεγάλη ηλικία της θανούσας και το νόσημα που έπασχε, πλήττεται απαραδέκτως η ως άνω απόφαση για εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων και των πραγματικών περιστατικών και συνεπώς είναι για το λόγο αυτό η αιτίαση αυτή απορριπτέα. Ακόμα ως προς το περιστατικό της γνώσης από την αναιρεσείουσα της ελαττωματικής ρόδας του κρεβατιού που χρησιμοποιείτο από τη θανούσα πριν το συμβάν της 30-3-2004, όταν αυτή έσπασε, πήρε στη συνέχεια κλίση το κρεβάτι 15-20 εκατοστών προς την πλευρά της σπασμένης ρόδας, γλίστρησε το αερόστρωμα μαζί με το σώμα της νοσηλευομένης με τις εντεύθεν συνέπειες για την τελευταία (τραυματισμό της σε καίρια σημεία του σώματός της από τον οποίο ως μόνης ενεργού αιτίας επήλθε ο θάνατός της), το Δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε με επάλληλη σκέψη ότι η αναιρεσείουσα-κατηγορουμένη όφειλε και μπορούσε λόγω της ιδιότητάς της ως εταίρος και νόμιμη εκπρόσωπος στην εκμεταλλεύτρια του ...ομόρρυθμη εταιρία να εντοπίσει την ελαττωματική ρόδα του κρεβατιού και να προβεί στην άμεση και αποτελεσματική άρση του προβλήματος (αντικαθιστώντας την ελαττωματική ρόδα ή το κρεβάτι που χρησιμοποιείτο για τη νοσηλευομένη Θ1). Από την τελευταία αυτή παραδοχή δε δημιουργείται σύγχυση ή ασάφεια περί του τι δέχθηκε τελικά το Δικαστήριο ως προς την αποδοθείσα στην αναιρεσείουσα χωρίς συνείδηση αμέλεια ένεκα της οποία προκλήθηκε ο θάνατος της Θ1.
Συνεπώς, οι συναφείς από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' του ΚΠΔ λόγοι της κρινόμενης αίτησης για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου με εκ πλαγίου παράβαση, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.
Μετά από αυτά, αφού δεν υπάρχει άλλος παραδεκτός λόγος αναίρεσης προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να απορριφθεί και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα (άρθρο 583 παρ 1 ΚΠΔ).


ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Απορρίπτει την από 25 Σεπτεμβρίου 2008 αίτηση της Χ1 για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5240/2008 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Και
Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα που ανέρχονται σε διακόσια είκοσι (220) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 26 Μαΐου 2009.
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή