Αυτόματη μετάφραση - Automatic translation (Google translate)

<< Επιστροφή

Απόφαση 1245 / 2008    (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Θέμα
Αιτιολογίας ανεπάρκεια, Ανθρωποκτονία από αμέλεια.




Περίληψη:
Πότε υπάρχει έλλειψη αιτιολογίας στην καταδικαστική απόφαση. Αναιρείται η προσβαλλόμενη καταδικαστική απόφαση με την οποία ο αναιρεσείων καταδικάσθηκε για ανθρωποκτονία από αμέλεια. Αναιρεί και παραπέμπει.




Αριθμός 1245/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Σαραντινό, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βασίλειο Λυκούδη, Ανδρέα Τσόλια - Εισηγητή, Ιωάννη Παπουτσή και Νικόλαο Ζαΐρη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 9 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα Αρείου Πάγου Ρούσσου - Εμμανουήλ Παπαδάκη (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) και της Γραμματέως Πελαγίας Λόζιου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου ...... που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Πρωτέκδικο, για αναίρεση της με αριθμό 1039/2006 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θράκης. Το Τριμελές Εφετείο Θράκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητά την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 24 Φεβρουαρίου 2007 αίτησή του, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 406/2007.

Α φ ο ύ ά κ ο υ σ ε
Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα Αρείου Πάγου, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναιρέσεως

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Επειδή, από τον συνδυασμό της διατάξεως του άρθρου 302 παρ. 1 του Ποινικού Κώδικα, στην οποία ορίζεται ότι, όποιος από αμέλεια επιφέρει το θάνατο άλλου, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών, προς τη διάταξη του άρθρου 28 του ιδίου Κώδικα, στην οποία ορίζεται ότι από αμέλεια πράττει, όποιος από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, είτε δεν πρόβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα, που προκάλεσε η πράξη του, είτε το πρόβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν, συνάγεται ότι/ προς θεμελίωση του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, απαιτούνται τα ακόλουθα στοιχεία: α) να μην καταβλήθηκε από το δράστη η επιβαλλόμενη κατ' αντικειμενική κρίση προσοχή, την οποία κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος οφείλει κάτω από τις ίδιες πραγματικές περιστάσεις να καταβάλει, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές και την κοινή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, πείρα και λογική, β) να μπορούσε αυτός, με βάση τις προσωπικές του περιστάσεις, ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες και κυρίως εξαιτίας της υπηρεσίας του ή του επαγγέλματος του, να προβλέψει και να αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα και γ) να υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ενέργειας ή παραλείψεως του δράστη και του αποτελέσματος που επήλθε. Η παράλειψη, ως έννοια, ενυπάρχει σε κάθε είδος αμέλειας, εφόσον το ένα σκέλος της ευθύνης συνίσταται στη μη καταβολή της προσήκουσας προσοχής, δηλαδή σε μία παράλειψη. Όταν όμως η αμέλεια δεν συνίσταται σε ορισμένη παράλειψη, αλλά αποτελεί σύνολο συμπεριφοράς που προηγήθηκε του αποτελέσματος, τότε για τη θεμελίωση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, ως εγκλήματος που τελείται με παράλειψη, απαιτείται η συνδρομή και των όρων του άρθρου 15 ΠΚ, στο οποίο ορίζεται ότι, όπου ο νόμος για την ύπαρξη αξιόποινης πράξης απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη αποτροπή του τιμωρείται όπως η πρόκληση του με ενέργεια, αν ο υπαίτιος της παράλειψης είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να παρεμποδίσει την επέλευση του αποτελέσματος. Από την τελευταία αυτή διάταξη, συνάγεται ότι αναγκαία προϋπόθεση εφαρμογής της, είναι η ύπαρξη ιδιαίτερης (δηλαδή ειδικής και όχι γενικής) νομικής υποχρεώσεως του υπαιτίου προς παρεμπόδιση του εγκληματικού αποτελέσματος. Η υποχρέωση αυτή μπορεί να πηγάζει κυρίως: α) από ρητή διάταξη νόμου, β) από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη θέση του υπόχρεου, γ) από ειδική σχέση που θεμελιώθηκε, είτε συνεπεία συμβάσεως, είτε απλώς από προηγούμενη ενέργεια, από την οποία ο υπαίτιος της παραλείψεως αναδέχθηκε εκουσίως την αποτροπή κινδύνων στο μέλλον, δ) από προηγούμενη πράξη του υπαιτίου (ενέργεια ή παράλειψη), συνεπεία της οποίας δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επελεύσεως του εγκληματικού αποτελέσματος. Εξ' άλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως, όταν αναφέρονται σ' αυτήν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόστηκε. Στα εγκλήματα που τελούνται με παράλειψη (αρθρ. 15 ΠΚ), πρέπει στην αιτιολογία, για την πληρότητα αυτής, να αναφέρεται η συνδρομή της ανωτέρω ιδιαίτερης νομικής υποχρεώσεως και να προσδιορίζεται ο επιτακτικός κανόνας δικαίου ή η ειδική σχέση, απ' όπου η εν λόγω ιδιαίτερη νομική υποχρέωση πηγάζει. Ως προς τις αποδείξεις, αρκεί αυτές να αναφέρονται στην απόφαση γενικώς,κατά το είδος τους, χωρίς να είναι ανάγκη να διευκρινίζεται από ποιο ή ποια αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε η κάθε παραδοχή. Τέλος, εσφαλμένη εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως υφίσταται, όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε ορθώς τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε, στη διάταξη που εφαρμόστηκε. Περίπτωση δε εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως, που αποτελεί λόγο αναιρέσεως, κατ' άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' του ΚΠΔ, υπάρχει και όταν η παραβίαση αυτής γίνεται εκ πλαγίου, δηλαδή όταν δεν αναφέρονται στην απόφαση, κατά τρόπο σαφή, πλήρη και χωρίς λογικά κενά, τα προκύψαντα πραγματικά περιστατικά ή κατά την έκθεση αυτών υπάρχει αντίφαση, είτε στην ίδια την αιτιολογία, είτε μεταξύ αυτής και του διατακτικού, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος από τον ’ρειο Πάγο ο έλεγχος για την ορθή ή μη εφαρμογή της ουσιαστικής ποινικής διατάξεως που εφαρμόστηκε, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης. Στην προκείμενη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμό 1039/7.11.2007 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, καταδικάσθηκε ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος σε δεύτερο βαθμό, για την πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, σε ποινή φυλακίσεως 10 μηνών, η οποία μετατράπηκε σε χρηματική προς 4,40 ευρώ ημερησίως. Στην αιτιολογία της αποφάσεως, η οποία προκύπτει από την αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού της, διαλαμβάνεται ότι "από τις καταθέσεις των μαρτύρων της κατηγορίας και της υπεράσπισης που εξετάσθηκαν στο Δικαστήριο τούτο, την ανάγνωση των πρακτικών της πρωτοβάθμιας δίκης, καθώς και των εγγράφων που αναφέρονται στα πρακτικά της δίκης αυτής, την απολογία του κατηγορούμενου και την όλη αποδεικτική διαδικασία, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Η εταιρεία "...... ΟΕ" της οποίας υπεύθυνος μηχανικός εγκαταστάσεων ήταν ο κατηγορούμενος, ανέλαβε στις 14.4.2000 το έργο της τοποθετήσεως ανελκυστήρων στην πενταόροφη οικοδομή στην οδό ...... Στις 9.5.2000, κατά την τοποθέτηση της εγκαταστάσεως αυτής, ο Χ1 33 ετών, που εργαζόταν ως εργάτης στο συνεργείο τοποθετήσεως της εγκαταστάσεως του ανελκυστήρος, εντός του φρεατίου, τραυματίστηκε, λόγω πτώσεώς του. Ειδικότερα, υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση με κάταγμα ινιακού ινιακοβρεγματικού, κάταγμα βρεγματικού και εγκεφαλικό οίδημα, τραύματα που απετέλεσαν τη μόνη ενεργό αιτία του θανάτου του, που επήλθε στις 17.5.2000 (βλ. την αριθμ. πρωτ. 63/17.5.2000 έκθεση νεκροψίας -νεκροτομής των ιατροδικαστών ...και ..... ). Συγκεκριμένα, κατά τον άνω τόπο και χρόνο, το συνεργείο της εργολάβου ως άνω εταιρείας, αποτελούμενο από τους Σ1 , Σ2, .... και τον θανόντα, άρχισε την τοποθέτηση των οδηγών ολίσθησης του ανελκυστήρος στις βάσεις στηρίξεως που είχαν τοποθετηθεί τις προηγούμενες ημέρες. Οι οδηγοί ολίσθησης (ευθυντήριες ράβδοι) είναι μεταλλικές ράβδοι, μήκους 5 μέτρων και βάρους εξήντα (60) χιλιόγραμμων έκαστος, που συγκολλούνται στις βάσεις στήριξης και συνδέονται μεταξύ τους με λάμες. Στην προκειμένη περίπτωση, αφού τοποθετήθηκαν οι δύο οδηγοί ολίσθησης απέναντι από τη θύρα του φρεατίου, κατακόρυφα και συγκολλήθηκαν, τοποθετήθηκαν και οι λάμες στο επάνω μέρος αυτών. Στη συνέχεια ο θανών και ο Σ1 τοποθέτησαν μία ξύλινη κλίμακα στο δάπεδο του δευτέρου ορόφου, στην είσοδο του φρεατίου, την απόληξη της οποίας στήριξαν στον απέναντι της εισόδου τοίχο του φρεατίου και ανέβηκε σ' αυτήν ο θανών, ενώ ο Σ1 έριξε ένα σχοινί στονΣ2 που ανέμενε σε κλίμακα τοποθετημένη κατά τον ίδιο τρόπο στον αμέσως επόμενο όροφο και στο οποίο είχε δεθεί ο οδηγός ολίσθησης που έπρεπε να τοποθετήσει ο θανών στην απόληξη του ήδη τοποθετηθέντος. Λόγω του βάρους της ράβδου αυτής (οδηγού ολίσθησης), ο θανών δεν μπόρεσε να τη συγκρατήσει και ανέβηκε στην κλίμακα και ο Σ1 προς υποβοήθηση. Υπό το βάρος αυτό και την απώλεια της ισορροπίας του παθόντος, υποχώρησε η κλίμακα, με συνέπεια την πτώση των ανωτέρω στο δάπεδο του φρεατίου και αποτέλεσμα τον θανάσιμο, κατά τα προαναφερόμενα, τραυματισμό του Χ1. Υπό τις προαναφερόμενες συνθήκες, ο θάνατος του ανωτέρω οφείλεται στην αμέλεια του κατηγορουμένου. Ο τελευταίος ήταν υπεύθυνος για τον σχεδιασμό, την επίβλεψη και την εκτέλεση του άνω έργου και υπό την ιδιότητα αυτή δεν είχε εξασφαλίσει τον κατάλληλο εξοπλισμό για την εκτέλεση με ασφάλεια των εργαζομένων, των απαιτουμένων εργασιών ούτε επέβλεπε την τήρηση των μέτρων ασφαλείας. Ειδικότερα δεν είχε εξασφαλίσει τη χρήση βαρούλκου για την ανέλκυση των οδηγών ολίσθησης, οι εργαζόμενοι δε προς τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούσαν σκοινί και τις ίδιες τους δυνάμεις, ανεβασμένοι σε κλίμακα ξύλινη. Ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου, ότι το ατύχημα οφείλεται στο γεγονός ότι ανέβηκαν δύο άτομα στην κλίμακα, ενώ δεν επιτρεπόταν, δεν ευσταθεί, καθόσον, υπό τον άνω εξοπλισμό, απαιτούνταν οι δυνάμεις δύο ατόμων και με τον τρόπο αυτό γινόταν η ανέλκυση (βλ. κατάθεση μάρτυρα κατηγορίας Σ1 που αναφέρει "ανεβαίνουν δύο άτομα στη σκάλα, πολλές φορές δύο άτομα στη σκάλα, τίποτα εξαιρετικό δεν υπήρχε"). Επίσης, ο κατηγορούμενος δεν επιμελήθηκε για τη χρήση από τους εργαζομένους των απαιτουμένων μέτρων ασφαλείας, χρήση ζώνης ασφαλείας και κράνους, που ναι μεν οι μάρτυρες κατέθεσαν ότι υπήρχαν, αλλά ποτέ δεν γινόταν χρήση αυτών.
Συνεπώς συγκροτείται το στοιχείο της αμέλειας του κατηγορουμένου στην εξασφάλιση των μέτρων ασφαλείας και στην εποπτεία της τηρήσεως αυτών, παραλείψεις που τελούν σε αιτιώδη συνάφεια με το επελθόν αποτέλεσμα του θανάτου του ανωτέρω, το οποίο δεν προέβλεψε, ενώ μπορούσε να προβλέψει και αποτρέψει. Επομένως, πρέπει να κηρυχθεί ένοχος". Με τις παραδοχές του αυτές, με τις οποίες το Δικαστήριο της ουσίας, κήρυξε τον κατηγορούμενο ένοχο της πράξεως της ανθρωποκτονίας από αμέλεια και τον καταδίκασε σε ποινή φυλακίσεως 10 μηνών, την οποία μετέτρεψε σε χρηματική ποινή, προς 4,40 ευρώ ημερησίως, δεν διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφασή του, την απαιτούμενη κατά το Σύνταγμα και τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία. Αυτό δε, διότι, ενώ δέχεται ότι πρόκειται για έγκλημα που τελέσθηκε με παράλειψη, δεν αναφέρεται καθόλου στη συνδρομή ιδιαίτερης νομικής υποχρεώσεως του αναιρεσείοντος, ούτε προσδιορίζει την προέλευση της υποχρεώσεως αυτής, αν δηλαδή πηγάζει από ρητή διάταξη νόμου ή από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη σχέση ή από σύμβαση ή από ορισμένη προηγούμενη συμπεριφορά του, από την οποία δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επελεύσεως του εγκληματικού αποτελέσματος, ώστε να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος από τον ’ρειο Πάγο της ορθής ή μη εφαρμογής των ουσιαστικών ποινικών διατάξεων των άρθρων 15, 28 και 302 παρ. 1 του Ποινικού Κώδικα, που εφαρμόσθηκαν, τις οποίες εκ πλαγίου παραβίασε, με ελλιπείς και αντιφατικές παραδοχές. Συγκεκριμένα, δεν αναφέρει τον επιτακτικό κανόνα δικαίου που υποχρέωνε τον αναιρεσείοντα να λάβει τα αναγκαία προστατευτικά μέτρα, για την ασφάλεια των εργαζομένων, ενόψει της παραδοχής της προσβαλλόμενης αποφάσεως, ότι στα καθήκοντά του περιλαμβανόταν και η μέριμνα για τη λήψη αυτών. Επομένως, ο από το άρθρο 510 παρ. 1 εδ. Δ' του Κ.Π.Δ., λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται η αναφερόμενη πλημμέλεια του Εφετείου, η ελλιπής δηλαδή αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης, σε αναφορά με τη συνδρομή ιδιαίτερης νομικής υποχρεώσεως και της προελεύσεώς της, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Μετά από αυτά, και ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναιρέσεως, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, πρέπει να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 519 του Κ.Π.Δ., για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η σύνθεση είναι δυνατή από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως.


ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την 1039/2006 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης. Και
Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Ιανουαρίου 2008.
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 12 Μαΐου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή