Αυτόματη μετάφραση - Automatic translation (Google translate)

<< Επιστροφή

Απόφαση 271 / 2008    (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Θέμα
Νόμου εφαρμογή και ερμηνεία, Ψευδής βεβαίωση.




Περίληψη:
Ψευδής βεβαίωση. Έννοια δημοσίου εγγράφου. Αναιρείται καταδικαστική απόφαση για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 242 Π.Κ.





ΑΡΙΘΜΟΣ 271/2008


ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ


E' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ


Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωνσταντίνο Κούκλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Ηρακλή Κωνσταντινίδη), Ελευθέριο Νικολόπουλο, Αναστάσιο Λιανό - Εισηγητή, Βιολέττα Κυτέα και Ελευθέριο Μάλλιο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Παναγιώτη Θάνου (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Χρήστου Πήτα, για να δικάσει την αίτηση των αναιρεσειόντων - κατηγορουμένων: 1. Χ1 και 2. Χ2, που εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ελένη Βασιλειάδη - Παχούλη, περί αναιρέσεως της 72/2007 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας. Με πολιτικώς ενάγοντες τους: 1. ....., 2. ...... και 3. ............., που δεν παραστάθηκαν. Το Τριμελές Εφετείο Λάρισας, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και οι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στις από 9 Μαρτίου 2007 χωριστές αιτήσεις τους αναιρέσεως, οι οποίες καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 458/2007.

Αφού άκουσε Την πληρεξούσια δικηγόρο των αναιρεσειόντων, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνουν δεκτές οι προκείμενες αιτήσεις αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι υπό κρίση υπ' αριθμ. 6 και 7/9-3-2007 αιτήσεις τωνΧ1 και Χ2, αντιστοίχως, για αναίρεση της 72/2007 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λαρίσης, πρέπει να συνεκδικαστούν διότι είναι συναφείς.
Επειδή κατά το άρθρο 242 παρ.1 του ΠΚ υπάλληλος που στα καθήκοντά του ανάγεται η έκδοση ή σύνταξη ορισμένων δημοσίων εγγράφων αν σε τέτοια έγγραφα βεβαιώνει με πρόθεση ψευδώς περιστατικό που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους. Κατά δε το άρθρο 13 εδ. α' του ίδιου Κώδικα, υπάλληλος είναι εκείνος στον οποίο νόμιμα έχει ανατεθεί, έστω και προσωρινώς η άσκηση υπηρεσίας δημόσιας, δημοτικής ή κοινοτικής ή άλλου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου. Από τις πιο πάνω διατάξεις προκύπτει ότι για τη συγκρότηση του προβλεπόμενου και τιμωρούμενο από την πρώτη από αυτές εγκλήματος της ψευδούς βεβαιώσεως απαιτείται: α) ο δράστης να είναι υπάλληλος υπό την ανωτέρω έννοια και ακόμη να είναι αρμόδιος καθ' ύλην και κατά τόπο για τη σύνταξη ή έκδοση και να ενεργεί μέσα στο πλαίσιο της υπηρεσίας που του έχει ανατεθεί, β) έγγραφο κατά την έννοια του άρθρου 13 εδ. γ' του ΠΚ, το οποίο πρέπει να είναι δημόσιο. Η έννοια του δημοσίου εγγράφου δεν προσδιορίζεται στο άρθρο 13γ' ή σε διάταξη του Π.Κ. Για τον λόγο αυτόν εφαρμόζεται και στο πεδίο του ποινικού δικαίου το άρθρο 438 του ΚΠολΔ κατά την έννοια του οποίου δημόσιο έγγραφο είναι αυτό που συντάχθηκε από αρμόδιο καθ' ύλην και κατά τόπο δημόσιο υπάλληλο ή λειτουργό και προορίζεται για εξωτερική υπηρεσία προς πλήρη απόδειξη κάθε γεγονότος που βεβαιώνεται με αυτό έναντι πάντων, όχι δε και εκείνο το οποίο αφορά την εσωτερική υπηρεσία των δημοσίων αρχών και γ) βεβαίωση στο έγγραφο αυτό ψευδών περιστατικών που μπορεί να έχουν έννομες συνέπειες. Εξάλλου, με το άρθρο 24 παρ.1 περ. Ιθ' του ΠΔ/τος 410/1995 "Δημοτικός και Κοινοτικός Κώδικας" ορίζεται ότι "Στην αρμοδιότητα των δήμων και κοινοτήτων ανήκουν ιδίως η χορήγηση αδειών ίδρυσης και λειτουργίας όλων των καταστημάτων και επιχειρήσεων, οι όροι λειτουργίας των οποίων καθορίζεται από υγειονομικές διατάξεις". Τέλος, με το άρθρο 106 παρ. 2 του ιδίου ως άνω Π.Δ/τος 410/1995, που καθορίζει τις αρμοδιότητες του δημοτικού συμβουλίου, ορίζεται ότι "Με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνολικού αριθμού των μελών του, μπορεί να μεταβιβάζονται στη Δημαρχιακή Επιτροπή οι αρμοδιότητες των περιπτώσεων ιθ', κ', κα', κβ' και κγ' της παραγράφου 1 του άρθρου 24". Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου ή της δημαρχιακής επιτροπής σε περίπτωση μεταβιβάσεως της αρμοδιότητας επί της περιπτώσεως ιθ' του άρθρου 24 του ως άνω Π. Δ/τος 410/1995, έχουν την ιδιότητα του υπαλλήλου κατά την έννοια του άρθρου 13 στοιχ. α' του Π.Κ. και είναι καθ' ύλην αρμόδιοι για την έγκριση χορηγήσεως αδειών ιδρύσεως και λειτουργίας σε καταστήματα και επιχειρήσεις, οι όροι λειτουργίας των οποίων καθαρίζονται, εκτός των άλλων, και από την υπ' αριθμ. Α1β/8577/8-9-1983 Υγειονομική Διάταξη, εκδίδοντας τις σχετικές προς τούτο εγκριτικές αποφάσεις, που αποτελούν δημόσια έγγραφα, γιατί έχουν αποδεικτική δύναμη έναντι όλων για όσα βεβαιώνονται σ' αυτές. Περαιτέρω, λόγο αναίρεσης της απόφασης συνιστά κατ' άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Ε' ΚΠΔ η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης, εκ των οποίων η μεν πρώτη υπάρχει όταν αποδίδεται στον νόμο έννοια διαφορετική από εκείνη που πράγματι έχει, η δε δεύτερη όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε ορθώς τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά στη διάταξη που εφαρμόστηκε ή όταν αυτή παραβιάστηκε εκ πλαγίου, διότι δεν εκτίθενται στην απόφαση κατά τρόπο σαφή, πλήρη και ορισμένο τα πραγματικά περιστατικά, είτε κατά την έκθεσή τους υπάρχει αντίφαση, με συνέπεια να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος περί της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου.- Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμό 72/2007 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λαρίσης, καταδικάσθηκαν οι αναιρεσείοντες - κατηγορούμενοι σε δεύτερο βαθμό, για την πράξη της ψευδούς βεβαίωσης ο πρώτος και της ηθικής αυτουργίας στην ανωτέρω πράξη η δευτέρα, σε ποινές φυλάκισης, αντίστοιχα, πέντε (5) και οκτώ (8) μηνών, οι οποίες ανεστάλησαν επί τριετία. Στην αιτιολογία της αποφάσεως, προκύπτουσα από την αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού της, αναφέρονται τα εξής: "Επειδή από τις καταθέσεις των μαρτύρων που ενόρκως εξετάστηκαν στο ακροατήριο, από την ανωμοτί εξέταση των πολιτικών εναγόντων, από την ανάγνωση των πρακτικών της πρωτοβάθμιας δίκης και των εγγράφων που αναφέρονται στα πρακτικά, καθώς και την όλη αποδεικτική διαδικασία αποδείχθηκαν τα εξής :
Οι πολιτικώς ενάγοντες είναι συνιδιοκτήτες διαμερισμάτων σε πολυκατοικία επί της συμβολής των οδών ....... και ........, στη ......... Στην οικοδομή αυτή υπάρχει εκ κατασκευής πιλοτή, δηλαδή ισόγειος χώρος που προορίζεται εκ του νόμου για τη στάθμευση αυτοκινήτων των συνιδιοκτητών, είναι κοινόχρηστος και πρέπει να παραμένει ελεύθερος. Η ανοικοδόμηση του απαγορεύεται και αυτοτελές δικαίωμα κυριότητας ή νομής επ' αυτού (πλην της αποκλειστικής χρήσεως, μόνο για τον ως άνω σκοπό) δεν μπορεί να αποκτηθεί, ακόμη και με απόφαση πάντων των συνιδιοκτητών. Παρά τις απαγορεύσεις αυτές, από τον εργολάβο κατασκευαστή της οικοδομής δημιουργήθηκε μετά την αποπεράτωση αυτής ένα κατάστημα στο χώρο της πιλωτής, το οποίο συνδέθηκε με τμήμα του υπογείου χώρου αυτής και εκμισθώθηκε στη δεύτερη από τους κατηγορουμένους. Αυτή, που κατοικεί στην απέναντι οικοδομή, επιθυμούσε να δημιουργήσει εκεί μια μικρή επιχείρηση υγειονομικού ενδιαφέροντος (πρατήριο γαλακτοκομικών προϊόντων και συσκευασμένων ειδών παντοπωλείου), για να μπορεί να έχει κάποιο εισόδημα χωρίς να απασχολείται μακριά από το σπίτι της. Για τη νόμιμη λειτουργία της επιχείρησης, όμως, έπρεπε, μεταξύ των άλλων διατυπώσεων να εκδοθεί άδεια εκ μέρους του Δήμου ....... Για να εκδοθεί η άδεια αυτή έπρεπε να έχει εκδοθεί από την πολεοδομία ότι το κατάστημα πληροί τις προϋποθέσεις του ΓΟΚ.
Ενώ, λοιπόν, η πολεοδομία είχε βεβαιώσει το αντίθετο, διότι πράγματι το κατάστημα είχε κατασκευασθεί παρανόμως και δεν πληρούσε τις εν λόγω προϋποθέσεις, ο πρώτος από τους κατηγορουμένους, ως υπάλληλος αρμόδιος να ελέγξει τα σχετικά δικαιολογητικά και να εισηγηθεί καταλλήλως στην επιτροπή του Δήμου, που θα χορηγούσε την άδεια, επισήμανε στην εισήγηση του ότι [δήθεν] το κατάστημα ήταν εν τάξει από πολεοδομική άποψη (έθεσε το σημείο Χ στο οικείο τετραγωνίδιο του εντύπου της εισήγησης). Κατόπιν αυτού, η αρμόδια επιτροπή χορήγησε την άδεια, αρκούμενη στην εισήγηση και ενσωματώνοντας αυτήν στην απόφαση της, η οποία δεν είναι τίποτε περισσότερο από τις υπογραφές των μελών της επί του σώματος της εισηγήσεως. Η εισήγηση, δηλαδή, δεν ήταν ένα απλό έγγραφο της εσωτερικής υπηρεσίας του Δήμου ......., αλλά ουσιαστικά αυτή καθ' εαυτήν η εγκριτική απόφαση της επιτροπής χορηγήσεως των αδειών λειτουργίας καταστημάτων. Ο ισχυρισμός του πρώτου κατηγορουμένου, σύμφωνα με τον οποίο εκ παραδρομής έθεσε το σημείο Χ σε τετραγωνίδιο, στο οποίο δεν έπρεπε να το θέσει (βλ. σχετική δήλωση του συνηγόρου που τον εκπροσωπεί, στα πρακτικά), δεν είναι εύλογος, γιατί δεν πρόκειται περί τυπικού ζητήματος, αλλά περί ουσιαστικής προϋποθέσεως, την οποία αυτός είχε την ευθύνη να ελέγξει. Από αυτό αποδεικνύεται ότι ο υπάλληλος αυτός, γνωρίζοντας ότι το συγκεκριμένο κατάστημα είναι πολεοδομικώς αυθαίρετο, είχε τη θέληση να αποκρύψει το εν λόγω περιστατικό από την αρμόδια επιτροπή, να εμφανίσει, το κατάστημα, αντιθέτως, ως πληρούν τους όρους του ΓΟΚ (παρά την αντίθετη βεβαίωση της πολεοδομίας που είχε περιέλθει στην υπηρεσία του) και να παρασύρει την επιτροπή στη χορήγηση της άδειας. Κανένας υπάλληλος δεν θα προέβαινε σε τέτοιες ενέργειες, αν δεν ήθελε να ωφελήσει κάποιον ενδιαφερόμενο. Και εν προκειμένω ενδιαφερόμενη ήταν η δεύτερη από τους κατηγορουμένους, η οποία είχε δηλώσει προς τους συνιδιοκτήτες της οικοδομής, όπου το κατάστημα, ότι "όσο και να προσπαθήστε, δεν πρόκειται να καταφέρετε τίποτε, ακόμη και να γκρεμιστεί η οικοδομή, το μαγαζί θα γίνει"! Μια τέτοια δήλωση, που δείχνει ασυνήθιστο θράσος για ένα απλό πολίτη, δεν θα είχε γίνει αν η ίδια η κατηγορουμένη δεν είχε κάποιο έρεισμα σχετικώς. Και τα έρεισμα αυτό ήταν ο πρώτος κατηγορούμενος, τον οποίο αυτή η ίδια είχε πείσει να τη βοηθήσει, με την ψευδή βεβαίωση που αναφέρθηκε παραπάνω. Κανένας, βέβαια, από τους εξετασθέντες μάρτυρες δεν ήταν σε θέση να περιγράψει τον τρόπο, με τον οποίο η δεύτερη από τους κατηγορουμένους έπεισε τον πρώτο να διαπράξει την ψευδή βεβαίωση που του αποδίδεται. Και αυτό είναι απόλυτο εύλογο, γιατί κανένας από αυτούς δεν θα μπορούσε να είναι παρών σε μια τέτοια στιχομυθία ή συναλλαγή. Ο πρώτος κατηγορούμενος, όμως, δεν θα είχε κανένα λόγο να τελέσει την πράξη που του αποδίδεται, αν κάποιος δεν του το ζητούσε με επιμονή. Και ο μόνος που ενδιαφερόταν για το ζήτημα αυτό και έδειχνε προς τα έξω ότι μπορεί να το κάνει ήταν η δεύτερη από τους κατηγορουμένους. Επομένως, απορριπτόμενων ως αβασίμων όσων αντιθέτων υποστηρίζουν οι κατηγορούμενοι, πρέπει αυτοί να κηρυχθούν ένοχοι, όπως ειδικότερα αναφέρεται στο διατακτικό......" .
Με την κρίση του αυτή το Τριμελές Εφετείο Λαρίσης εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε την ουσιαστική ποινική διάταξη του άρθρου 242 παρ.1 του ΠΚ, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 24 παρ.1 περ. ιθ' και 106 παρ. 2 του Π.Δ/τος 410/1995, καθόσον χαρακτήρισε εσφαλμένα ως δημόσιο έγγραφο κατά την έννοια των άρθρων 242 παρ. 1 του Π.Κ. και 438 ΚΠολΔ, την από ....... εισήγηση του Τμήματος Εσόδων της Δ/νσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Δήμου ........, το οποίο έφερε τις υπογραφές του πρώτου αναιρεσείοντος ως εισηγητή, του προϊσταμένου του ως άνω Τμήματος εσόδων, ως τμηματάρχη, και της διευθύντριας Οικονομικών Υπηρεσιών του ως άνω Δήμου, ως Διεθύντριας αυτών, ενώ επρόκειτο για έγγραφο που αφορούσε την εσωτερική υπηρεσία του ως άνω δήμου και εξέφραζε την εισήγηση της υπηρεσίας αυτής προς την αρμόδια για τη χορήγηση της αδείας ιδρύσεως καταστήματος (πρατηρίου γάλακτος και ειδών ζαχαροπλαστικής με τυποποιημένα είδη παντοπωλείου) Δημαρχιακή επιτροπή του ίδιου Δήμου, προς την οποία είχε μεταβιβασθεί προφανώς από το Δημοτικό Συμβούλιο η σχετική αρμοδιότητα, χωρίς να απευθύνεται προς την ενδιαφερομένη να λάβει την ως άνω άδεια ιδρύσεως δευτέρα αναιρεσείουσα ή σε άλλη Υπηρεσία, ώστε να έχει η εισήγηση αυτή πλήρη αποδεικτική δύναμη έναντι πάντων, ως προς το γεγονός, ότι το ως άνω κατάστημα κάλυπτε τις νόμιμες προϋποθέσεις του Γ.Ο.Κ. . Τούτο (ότι δηλαδή η εισήγηση δεν προοριζόταν για εξωτερική υπηρεσία προς πλήρη απόδειξη του γεγονότος που βεβαιώνεται με αυτή) προκύπτει και από την υπ' αριθμ. ....... απόφαση της Δημαρχιακής Επιτροπής του Δήμου ...... που επικυρώθηκε με την υπ'αριθμ. ....... απόφαση της Περιφερειακής Δ/νσης Λάρισας στην οποία αναφέρεται επί λέξει ότι: "Η Δημαρχιακή Επιτροπή-Αφού έλαβε υπόψη: 1.-8. Το με αριθ. πρωτ......... έγγραφο της Πολεοδομίας, το οποίο μας βεβαιώνει ότι καλύπτει τις νόμιμες προϋποθέσεις του ΓΟΚ. ΑΠΟΦΑΣΙΣΕ ΟΜΟΦΩΝΑ. Εγκρίνει την χορήγηση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας... ". ...Έτσι στην προκειμένη περίπτωση δεν στοιχειοθετείται αντικειμενικά το έγκλημα της ψευδούς βεβαιώσεως για το οποίο καταδικάσθηκε ο πρώτος αναιρεσείων και κατ' ακολουθία, δεν μπορεί να γίνει λόγος και για ηθική αυτουργία στο έγκλημα αυτό για το οποίο καταδικάσθηκε η δεύτερη αναιρεσείουσα. Επομένως πρέπει να γίνουν δεκτοί οι από το άρθρο 510 παρ. 1 Ε του ΚΠΔ λόγοι των αιτήσεων αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και δεδομένου ότι δεν συντρέχει περίπτωση παραπομπής της υπόθεσης, αφού δεν στοιχειοθετείται αντικειμενικώς ως προς τους αναιρεσείοντας το άνω έγκλημα, ούτε άλλη αξιόποινη πράξη, να κηρυχθούν αθώοι του πιο πάνω εγκλήματος, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρο 518 παρ. 1 του ΚΠΔ.


ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την 72/2007 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λαρίσης .

Κηρύσσει τους κατηγορουμένους Χ1 και Χ2 αθώους του ότι, α) ο πρώτος στη ...... στις 21-11-2001, ως υπάλληλος με την έννοια του άρθρου 13 στοιχ. α Π.Κ., στα καθήκοντα του οποίου αναγόταν η έκδοση και σύνταξη δημοσίων εγγράφων, με πρόθεση βεβαίωσε σε τέτοιο έγγραφο ψευδές περιστατικό που μπορούσε να έχει έννομες συνέπειες. Συγκεκριμένα, ως υπάλληλος της Δ/νσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Δήμου ......., βεβαίωσε ψευδώς στο, με την ανωτέρω ημερομηνία, εισηγητικό έγγραφο, για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος (πρατηρίου γάλακτος και ειδών ζαχαροπλαστικής με τυποποιημένα είδη παντοπωλείου) στην αιτούσα δεύτερη κατηγορουμένη, ότι το ευρισκόμενο επί της συμβολής των οδών ..... και ......... κατάστημα καλύπτει τις νόμιμες προϋποθέσεις του Γ.Ο.Κ., σύμφωνα με το υπ' αριθμ. .........., έγγραφο της Δ/νσης Πολεοδομίας, ενώ, αντίθετα, το έγγραφο αυτό βεβαιώνει ότι το παραπάνω κατάστημα δεν καλύπτει τις νόμιμες προϋποθέσεις σύμφωνα με τον Γ.Ο.Κ και β) η δεύτερη στη ......... στις 21-11-2001, με πρόθεση προκάλεσε σε άλλον την απόφαση να εκτελέσει την άδικη πράξη που διέπραξε. Συγκεκριμένα, ως αιτούσα τη χορήγηση της προαναφερθείσας άδειας λειτουργίας καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος, με συνεχείς προτροπές παραινέσεις, πειθώ και φορτικότητα έπεισε τον ανωτέρω πρώτο συγκατηγορούμενο της να εκτελέσει άδικη πράξη της ψευδούς βεβαιώσεως, την οποία πράγματι αυτός διέπραξε κατά τα προδιαλαμβανόμενα.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Ιανουαρίου 2008. Και
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 5 Φεβρουαρίου 2008.




Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή