Αυτόματη μετάφραση - Automatic translation (Google translate)

<< Επιστροφή

Απόφαση 1798 / 2008    (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Θέμα
Αιτιολογίας ανεπάρκεια, Ανθρωποκτονία από αμέλεια.




Περίληψη:
Έλλειψη αιτιολογίας καταδικαστικής αποφάσεως για ανθρωποκτονία εξ αμελείας διότι δεν προσδιορίζεται από πού πηγάζει η ιδιαίτερη υποχρέωση του αναιρεσείοντος προς ενέργεια και αν πρόκειται για επιτακτικό κανόνα δικαίου και ο κανόνας αυτού. Αναιρεί και παραπέμπει.





Αριθμός 1798/2008


ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ


Ε' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ


Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωνσταντίνο Κούκλη Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ηρακλή Κωνσταντινίδη), ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως, Ελευθέριο Νικολόπουλο, Αναστάσιο Λιανό-Εισηγητή, Νικόλαο Ζαΐρη (ο οποίος ορίστηκε προς συμπλήρωση της συνθέσεως με την 54/2008 Πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου) και Βιολέττα Κυτέα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 16 Μαΐου 2008, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γεωργίου Βλάσση (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Ευδοκίας Φραγκίδη, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου Χ1, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ηλία Δημάκη, για αναίρεση της 114/2008 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θράκης. Με συγκατηγορούμενος τον Χ2 και πολιτικώς ενάγουσα την Ψ1, κάτοικο Μέστης, που δεν παρέστη στο ακροατήριο. Το Τριμελές Εφετείο Θράκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος, ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 27 Μαρτίου 2008 αίτησή του αναιρέσεως, ως και στο από 29 Απριλίου 2008 δικόγραφο των προσθέτων λόγων, που καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 572/2008.

Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι λόγοι αυτής.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 302 παρ. 1 του Π.Κ., ''όποιος επιφέρει από αμέλεια το θάνατο άλλου, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών'', και κατά τη διάταξη του άρθρου 28 του Π.Κ., ''από αμέλεια πράττει όποιος, από έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, είτε δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα, που προκάλεσε η πράξη του, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν''. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών, προκύπτει, ότι, για τη θεμελίωση της αξιόποινης πράξεως της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, απαιτείται η διαπίστωση, αφενός μεν, ότι ο δράστης δεν κατέβαλε την απαιτούμενη κατά αντικειμενική κρίση προσοχή, την οποία οφείλει να καταβάλει κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος, κάτω από τις ίδιες πραγματικές καταστάσεις, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές, την κοινή πείρα, τη λογική και τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων και αφετέρου, ότι είχε τη δυνατότητα με τις προσωπικές του ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες να προβλέψει και να αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο πρέπει να τελεί σε αντικειμενικό αιτιώδη σύνδεσμο με την πράξη ή την παράλειψη. Η παράλειψη ως έννοια, ενυπάρχει σε κάθε είδος αμέλειας, εφόσον το ένα σκέλος της ευθύνης συνίσταται, στην μη καταβολή της προσοχής, δηλαδή σε παράλειψη. Όταν όμως η αμέλεια συνίσταται σε σύνολο συμπεριφοράς, που προηγήθηκε του αποτελέσματος, για τη θεμελίωση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, ως εγκλήματος που τελείται με παράλειψη, απαιτείται η συνδρομή και των όρων του άρθρου 15 του Π.Κ. Κατά τη διάταξη αυτή, όπου ο νόμος για την ύπαρξη αξιόποινης πράξης, απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη αποτροπή του, τιμωρείται όπως η πρόκλησή του με ενέργεια, αν ο υπαίτιος της παράλειψης, είχε ιδιαίτερη (δηλαδή ειδική και όχι γενική) νομική υποχρέωση να παρεμποδίσει την επέλευση του αποτελέσματος. Η ιδιαίτερη αυτή νομική υποχρέωση (προς ενέργεια τείνουσα στην παρεμπόδιση του αποτελέσματος), μπορεί να πηγάζει από ρητή διάταξη νόμου ή από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη σχέση του υπόχρεου ή από σύμβαση ή από ορισμένη προηγούμενη συμπεριφορά του, από την οποία δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επέλευσης του εγκληματικού αποτελέσματος . Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 13 του Π.Δ.17/1996 (Μέτρα ασφάλειας -υγείας εργαζομένων)Κάθε εργαζόμενος έχει υποχρέωση να εφαρμόζει τους κανόνες υγιεινής και ασφάλειας και να φροντίζει ανάλογα με τις δυνατότητές του, για την ασφάλεια και την υγεία του καθώς και για την ασφάλεια και την υγεία των άλλων ατόμων που επηρεάζονται από τις πράξεις ή παραλείψεις του κατά την εργασία σύμφωνα με την εκπαίδευσή του και τις κατάλληλες οδηγίες του εργοδότη του . Τέλος, η απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της δικαστικής αποφάσεως, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ίδιου κώδικα, υπάρχει, όταν, προκειμένου για καταδικαστική απόφαση, περιέχονται σ' αυτή τα πραγματικά περιστατικά, που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις, οι οποίες τα θεμελίωσαν και οι σκέψεις με τις οποίες έχουν υπαχθεί τα περιστατικά, που αποδείχθηκαν, στην ουσιαστική ποινική διάταξη, που στη συγκεκριμένη περίπτωση εφαρμόσθηκε. Ειδικά δε επί εγκλήματος εξ αμελείας, που συνίσταται σε παράλειψη, πρέπει να προσδιορίζεται στην αιτιολογία της απόφασης και από πού πηγάζει η ιδιαίτερη υποχρέωση του υπαίτιου προς ενέργεια (αποτρεπτική του αποτελέσματος) και, αν πρόκειται για επιτακτικό κανόνα δικαίου και ο κανόνας αυτός. Τέλος, η αιτιολογία της απόφασης παραδεκτά συμπληρώνεται από το διατακτικό της, μαζί με το οποίο αποτελεί ενιαίο σύνολο. Λόγο αναιρέσεως της απόφασης αποτελεί, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 περ. Ε' του Κ.Π.Δ. και η εσφαλμένη εφαρμογή ή ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διατάξεως. Εσφαλμένη εφαρμογή υπάρχει, όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε ορθά τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, στη διάταξη που εφαρμόσθηκε, ενώ εσφαλμένη ερμηνεία, όταν το δικαστήριο αποδίδει στη διάταξη διαφορετική έννοια, από εκείνη που πραγματικά έχει. Περίπτωση δε εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως, συνιστά και η εκ πλαγίου παραβίαση της διατάξεως αυτής, η οποία υπάρχει όταν στο πόρισμα της απόφασης που προκύπτει από την αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού της και ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο, σε σχέση με την ορθή εφαρμογή του νόμου, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης. IIΙ. Στην προκείμενη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη 114/2008 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, καταδικάσθηκε ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος σε δεύτερο βαθμό, για τη πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, δια παραλείψεως, (αρθ. 302, 15 του Π.Κ) σε συνολική ποινή φυλάκισης δέκα οκτώ (18) μηνών, η οποία ανεστάλη επί τριετία. Στην αιτιολογία της απόφασης αυτής, προκύπτουσα από την αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού της, αναφέρεται ότι, από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων της κατηγορίας και της υπεράσπισης που εξετάσθηκαν στο Δικαστήριο, την ανάγνωση των εγγράφων που αναφέρονται στα πρακτικά της δίκης αυτής, την απολογία του κατηγορουμένου και την όλη αποδεικτική διαδικασία αποδείχθηκε ότι: Οι κατηγορούμενοι, υπάλληλοι του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδας (ΟΣΕ) από αμέλειά τους κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους στις 19-6-2001 επέφεραν το θάνατο του Ψ υπαλλήλου-εργάτη του ίδιου Οργανισμού. Ειδικώτερα ο πρώτος τούτων Χ1, ο οποίος τότε ήταν εργοδηγός, είχε την αρμοδιότητα για το 14ο διαμέρισμα Κομοτηνής του Δ' Τμήματος Γραμμής Αλεξανδρούπολης και στα καθήκοντα του περιελάμβανανταν και η επίβλεψη για την τήρηση και εφαρμογή των μέτρων ασφαλείας από το προσωπικό του ΟΣΕ, σύμφωνα με τις διατάξεις του από 1-2-1937 κανονισμού της υπηρεσίας των εργοδηγών γραμμής, αλλά και κατά τις διατάξεις του άρθρου 13 Π.Δ, 17/1996. Κατά την εκτέλεση τότε (19-6-2001) εργασιών από το συνεργείο δύο ατόμων αποτελούμενο από τον δεύτερο κατηγορούμενο Χ2 και τον Ψ δεν έδωσε εντολή προηγουμένως στον συγκατηγορούμενό του αρχιεργάτη Χ2 να τοποθετήσει σήματα κάλυψης, ήτοι λευκούς μεταλλικούς δίσκους (σήματα Νο 66) σε απόσταση 600 μέτρων εκατέρωθεν του χώρου εργασίας επί της σιδηροδρομικής γραμμής ....-..... στο χιλιομετρικό σημείο 377+492 αυτής, ούτε προέβη σε έλεγχο για την εφαρμογή του εν λόγω μέτρου ασφαλείας, ενώ δεν ενημέρωσε αυτόν (συγκατηγορούμενό του) για την αλλαγή δρομολογίου εμπορικής αμαξοστοιχίας, η οποία θα διήρχετο από το σημείο εκείνο. Εξάλλου ο δεύτερος των κατηγορουμένων Χ2 στον ίδιο τόπο και χρόνο με την ιδιότητα του αρχιεργάτη απασχολούμενος με τον Ψ υπαρχιεργάτη, του οποίους είχε αποστείλει τότε εκεί ο πρώτος κατηγορούμενος για εκτέλεση εργασιών εκχύλωσης των αρμών, οι οποίες πρέπει να γίνουν για την εκτόνωση των τάσεων διαστολής των ραγών που αναπτύσσονται κατά τους θερινούς μήνες εξαιτίας της αυξημένης θερμοκρασίας του περιβάλλοντος, δεν φρόντισε, σύμφωνα με τον κανονισμό της υπηρεσίας των αρχιεργατών γραμμής από 1-2-1937, να τοποθετηθούν εκατέρωθεν του χώρου εργασιών και σε απόσταση 600 μέτρων σήματα κάλυψης, ήτοι οι πιο πάνω αναφερόμενοι μεταλλικοί δίσκοι, οι οποίοι ειδοποιούν τους μηχανοδηγούς των διερχομένων αμαξοστοιχιών, ώστε ν' αντιληφθούν έγκαιρα την ύπαρξη των εργαζομένων αυτών επί της σιδηροδρομικής γραμμής προς αποφυγή ατυχήματος και έδωσε εμπιστοσύνη στις κανονικές ώρες διελεύσεως των αμαξοστοιχιών. Αποτέλεσμα των πιο πάνω ενεργειών των κατηγορουμένων, κατά παράβαση των καθηκόντων τους, ήταν να μην αντιληφθεί ο οδηγός της ... εμπορικής αμαξοστοιχίας εγκαίρως την ύπαρξη του συνεργείου που αποτελείτο από τον δεύτερο κατηγορούμενο αρχιεργάτη και τον Ψ που πραγματοποιούσε εργασίες στο συγκεκριμένο σημείο της σιδηροδρομικής γραμμής, ούτε οι ίδιοι ν' αντιληφθούν την κίνηση και προσέγγιση της αμαξοστοιχίας αυτής, αφού είχαν τεταμένη την προσοχή τους στην εργασία που πραγματοποιούσαν, υπήρχε μειωμένη ορατότητα λόγω στροφής στην πορεία της αμαξοστοιχίας και ο φορητός τροχός αυλάκωσης των ραγών που χρησιμοποιούσαν και χειριζόταν ο Ψ προξενούσε μεγάλο θόρυβο και να μην δυνηθεί ο οδηγός της αμαξοστοιχίας ν' ακινητοποιήσει αυτήν με πέδηση προτού φθάσει στο σημείο εργασίας αυτών με περαιτέρω αποτέλεσμα να τραυματίσει θανάσιμα τον Ψ. Η ανωτέρω αμαξοστοιχία είχε αναχωρήσει με καθυστέρηση από το σιδηροδρομικό σταθμό της ... και συγκεκριμένα στις 7.50' την ημέρα εκείνη, αντί της συνήθους 6.05', δεδομένου ότι αυτή ως εμπορική αμαξοστοιχία δεν έχει σταθερή ώρα αναχώρησης κατ' αντίθεση προς τις επιβατικές αμαξοστοιχίες και μετά την αναχώρηση της επιβατικής αμαξοστοιχίας (...), η οποία αναχωρεί 7.26' από την πόλη της .... με την ίδια κατεύθυνση (προς ...) με την εμπορική αμαξοστοιχία ..., η οποία παρέσυρε και τραυμάτισε θανάσιμα τον Ψ, Το ανωτέρω γεγονός, ήτοι της καθυστερημένης αναχώρησης της πιο πάνω αμαξοστοιχίας συνεπεία των ανωτέρω ενεργειών των κατηγορουμένων δεν εγνώριζε ο δεύτερος τούτων, ο οποίος ως επικεφαλής του συνεργείου δύο ατόμων έκανε έναρξη της εργασίας μετά την διέλευση από εκεί της αμαξοστοιχίας IC71 πιστεύοντας ότι η αμαξοστοιχία 80621 είχε διέλθει από το σημείο εκείνο νωρίτερα. Επομένως θα πρέπει οι κατηγορούμενοι αυτοί να κηρυχθούν ένοχοι όπως κατηγορούνται απορριπτόμενου του αυτοτελούς ισχυρισμού του πρώτου κατηγορουμένου περί αποκλειστικής υπαιτιότητας του δευτέρου κατηγορουμένου για την αξιόποινη πράξη της ανθρωποκτονίας, λόγω διακοπής του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της υπαίτιας συμπεριφοράς αυτού εξαιτίας της επακολουθήσασας υπαίτιας συμπεριφοράς του δευτέρου εναγομένου, αφού από τις συγκλίνουσες πράξεις αμφοτέρων επήλθε ο θανάσιμος τραυματισμός του Ψ. IV. Με αυτά που δέχτηκε το Εφετείο, το οποίο καταδίκασε τον αναιρεσείοντα, για ανθρωποκτονία από αμέλεια, αφενός, δεν διέλαβε στην απόφασή του, την, κατά τα αναπτυσσόμενα στη νομική σκέψη, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφετέρου, παραβίασε εκ πλαγίου την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 15 του Ποινικού Κώδικα και εστέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, ο κατά τα ανωτέρω τραυματισμός του Ψ και ο εξ αυτού θάνατος αυτού είναι απότοκος και της αμελείας του αναιρεσείοντος κατηγορουμένου υπαλλήλου του ΟΣΕ, ο οποίος, λόγω του επαγγέλματος τους και των ειδικότερων υπηρεσιακών του καθηκόντων, ήταν υποχρεωμένος να καταβάλει ιδιαίτερη επιμέλεια και προσοχή. Στη συνέχεια, ενώ το Εφετείο ερευνά τον κύκλο των παραλείψεων του κατηγορουμένου - αναιρεσείοντος, ως έχοντος άμεση υποχρέωση προς ενέργεια, εντούτοις, με την προσβαλλομένη απόφασή του, ουδόλως προσδιορίζει τις νομικές διατάξεις του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος, του οποίου ήταν υπάλληλος και βάσει των οποίων όφειλε αυτός να ενεργήσει εντός του κύκλου της αρμοδιότητός του, η δε παράλειψη της οφειλόμενης αυτής ενέργειας συντέλεσε στην επέλευση του θανατηφόρου αποτελέσματος. Η έλλειψη αυτή δεν αναπληρώνεται από τη γενική αναφορά στο σκεπτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως στις διατάξεις του από 1-2-1937 κανονισμού της υπηρεσίας των εργοδηγών γραμμής, χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένο άρθρο του ως άνω αναφερομένου κανονισμού, αλλά ούτε και από την αναφορά του άρθρου 13 του Π.Δ. 17/1996 η εφαρμογή του οποίου δεν προσιδιάζει στην προκειμένη περίπτωση, ενόψει του ότι οι υποχρεώσεις των υπαλλήλων του ΟΣΕ ρυθμίζονται από ειδικότερες νομικές διατάξεις . Έτσι, όμως, αφενός το Εφετείο δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την επιβαλλόμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφετέρου δε, παραβίασε εκ πλαγίου την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 15 του Ποινικού Κώδικα και στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, κατά τους βάσιμους περί τούτου, από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ, δεύτερο λόγο και συναφή πρώτο πρόσθετο λόγο αναίρεσης. Μετά από αυτά, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και οι πρόσθετοι αυτής λόγοι πρέπει να γίνουν δεκτοί, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς τον αναιρεσείοντα - κατηγορούμενο, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα κρίση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η σύνθεση είναι δυνατή από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως (άρ. 519 ΚΠΔ).


ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την 114/2008 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, ως προς τον αναιρεσείοντα- κατηγορούμενο. Και
Παραπέμπει την υπόθεση για νέα κρίση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Ιουνίου 2008. Και
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 9 Ιουλίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή