Αυτόματη μετάφραση - Automatic translation (Google translate)

<< Επιστροφή

Απόφαση 128 / 2009    (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Θέμα
Αιτιολογίας ανεπάρκεια, Ανθρωποκτονία από αμέλεια.




Περίληψη:
Ανθρωποκτονία από αμέλεια. Αναίρεση καταδικαστικής αποφάσεως με την επίκληση του λόγου της ελλείψεως ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας. Μη υπαγωγή στη διάταξη του άρθρου 15 του ΠΚ.




Αριθμός 128/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Ζ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γρηγόριο Μάμαλη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Νικόλαο Ζαΐρη-Εισηγητή, Νικόλαο Κωνσταντόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή και Κωνσταντίνο Φράγκο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Ιανουαρίου 2009, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ανδρέα Ζύγουρα (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χρήστου Πήτα, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου Χ, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αλέξανδρο Αλεξανδράκη, για αναίρεση της 271/2008 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών (Μεταβατικό Χαλκίδας), με πολιτικώς ενάγοντες τους 1)Ζ και 2)Θ, που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Διονύσιο Ζλακώνη. Το Τριμελές Εφετείο Αθηνών (Μεταβατικό Χαλκίδος) με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 27 Νοεμβρίου 2008 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1986/2008
Αφού άκουσε Τους πληρεξουσίους των διαδίκων που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Από το συνδυασμό της διατάξεως του άρθρου 302 παρ. 1 του Ποινικού Κώδικα, στην οποία ορίζεται ότι, όποιος από αμέλεια επιφέρει το θάνατο άλλου, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών, προς τη διάταξη του άρθρου 28 του ιδίου Κώδικα, στην οποία ορίζεται ότι από αμέλεια πράττει, όποιος από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, είτε δεν πρόβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα, που προκάλεσε η πράξη του, είτε το πρόβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν, συνάγεται ότι προς θεμελίωση του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, απαιτούνται τα ακόλουθα στοιχεία: α) να μην καταβλήθηκε από το δράστη η επιβαλλόμενη κατ' αντικειμενική κρίση προσοχή την οποία κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος οφείλει κάτω από τις ίδιες πραγματικές περιστάσεις να καταβάλει, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές και την κοινή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, πείρα και λογική, β) να μπορούσε αυτός, με βάση τις προσωπικές του περιστάσεις, ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες και κυρίως εξαιτίας της υπηρεσίας του ή του επαγγέλματός του να προβλέψει και να αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα και γ) να υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ενέργειας ή παράλειψης του δράστη και του αποτελέσματος που επήλθε. Η παράλειψη, ως έννοια, ενυπάρχει σε κάθε είδος αμέλειας, εφόσον το ένα σκέλος της ευθύνης συνίσταται στη μη καταβολή της προσήκουσας προσοχής, δηλαδή σε μία παράλειψη. Όταν όμως η αμέλεια δεν συνίσταται σε ορισμένη παράλειψη, αλλά αποτελεί σύνολο συμπεριφοράς που προηγήθηκε του αποτελέσματος, τότε για τη θεμελίωση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, ως εγκλήματος που τελείται με παράλειψη, απαιτείται η συνδρομή και των όρων του άρθρου 15 ΠΚ, στο οποίο ορίζεται ότι, όπου ο νόμος για την ύπαρξη αξιόποινης πράξης απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη αποτροπή του τιμωρείται όπως η πρόκληση του με ενέργεια, αν ο υπαίτιος της παράλειψης είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να παρεμποδίσει την επέλευση του αποτελέσματος. Από την τελευταία αυτή διάταξη συνάγεται ότι αναγκαία προϋπόθεση εφαρμογής της, είναι η ύπαρξη ιδιαίτερης (δηλαδή ειδικής και όχι γενικής) νομικής υποχρέωσης του υπαιτίου προς παρεμπόδιση του εγκληματικού αποτελέσματος. Η υποχρέωση αυτή μπορεί να πηγάζει κυρίως: α) από ρητή διάταξη νόμου, β) από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη θέση του υπόχρεου, γ) από ειδική σχέση που θεμελιώθηκε, είτε συνεπεία συμβάσεως, είτε απλώς από προηγούμενη ενέργεια, από την οποία ο υπαίτιος της παραλείψεως αναδέχθηκε εκουσίως την αποτροπή κινδύνων στο μέλλον και δ) από προηγούμενη πράξη του υπαιτίου (ενέργεια ή παράλειψη), συνεπεία της οποίας δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επελεύσεως του εγκληματικού αποτελέσματος. Εξάλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως, όταν αναφέρονται σ' αυτήν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόστηκε. Στα εγκλήματα που τελούνται με παράλειψη (άρθρ. 15 ΠΚ), πρέπει στην αιτιολογία για την πληρότητα αυτής, να αναφέρεται η συνδρομή της ανωτέρω ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης και να προσδιορίζεται ο επιτακτικός κανόνας δικαίου ή η ειδική σχέση, απ' όπου η εν λόγω ιδιαίτερη νομική υποχρέωση πηγάζει. Ως προς τις αποδείξεις, αρκεί αυτές να αναφέρονται στην απόφαση γενικώς κατά το είδος τους, χωρίς να είναι ανάγκη να διευκρινίζεται από ποιο ή ποια αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε η κάθε παραδοχή. Τέλος, εσφαλμένη εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως υφίσταται, όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε ορθώς τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε, στη διάταξη που εφαρμόστηκε. Περίπτωση δε εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως, που αποτελεί λόγο αναιρέσεως κατ' άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' του ΚΠΔ, υπάρχει και όταν η παραβίαση αυτής γίνεται εκ πλαγίου, δηλαδή όταν δεν αναφέρονται στην απόφαση κατά τρόπο σαφή, πλήρη και χωρίς λογικά κενά, τα προκύψαντα πραγματικά περιστατικά ή κατά την έκθεση αυτών υπάρχει αντίφαση, είτε στην ίδια την αιτιολογία, είτε μεταξύ αυτής και του διατακτικού, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος από τον 'Αρειο Πάγο ο έλεγχος για την ορθή ή μη εφαρμογή της ουσιαστικής ποινικής διατάξεως που εφαρμόστηκε, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης.
Στην προκείμενη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση, το Τριμελές Εφετείο Αθηνών, που την εξέδωσε, κήρυξε ένοχο τον κατηγορούμενο-αναιρεσείοντα, για την πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια σε βάρος του Ψ, κατά πιστή μεταφορά, με την ακόλουθη αιτιολογία: "Ο κατηγορούμενος διατηρεί κατάστημα κατασκευής τζακιών στο 3ο χιλιόμετρο της Ε.Ο .... Στις 20-1-2001 κλήθηκε από τον ... για να ελέγξει τα τζάκια που του είχε κατασκευάσει από το έτος 1996 στην οικία του, που βρίσκεται στη ..., διατυπώνοντας παράπονα για κακή λειτουργία. Έτσι, ο κατηγορούμενος μετέβη την ημέρα αυτή στην παραπάνω οικία. Μαζί του είχε ως βοηθό του, τον Ψ, συνταξιούχο αξιωματικό της Πολεμικής Αεροπορίας ηλικίας 43 ετών, ο οποίος απασχολείτο στην επιχείρηση του κατηγορουμένου επί ενάμισυ περίπου μήνα αντί αμοιβής. Ο κατηγορούμενος, για την άνοδό του στην κεκλιμένη κεραμοσκεπή όπου βρίσκονταν η καπνοδόχος των τζακιών, τοποθέτησε φορητή μεταλλική κλίμακα στον εξώστη της εισόδου της οικίας του παραπάνω. Η βάση του ενός ορθοστάτη της κλίμακας, στηριζόταν στην μαρμάρινη κλίμακα του εξώστη και η άλλη στηριζόταν μέσα σε παρτέρι πλάϊ στην μαρμάρινη κλίμακα. Ο κατηγορούμενος ο οποίος ήδη είχε ανέβει από την κλίμακα στην κεραμοσκεπή, κάλεσε κάποια στιγμή και τον Ψ βοηθό του να ανέβει και αυτός, πλην όμως ο τελευταίος πριν προλάβει να ανέβει από τη σκάλα στην κεραμοσκεπή και να ορθοποδήσει, έπεσε από τη σκάλα βρέθηκε θανάσιμα τραυματισμένος στον ακάλυπτο χώρο της οικίας, στην πρόσοψή της, ο οποίος ήταν 2, 5 μέτρα περίπου κάτω από το δάπεδο του εξώστη. Στο άκρο του εξώστη υπήρχε προστατευτικό κιγκλίδωμα ύψους 0, 5 μέτρα περίπου. Στο μέρος στο οποίο βρέθηκε θανάσιμα τραυματισμένος ο Ψ ήταν ακριβώς κάτω από την κεκλιμένη στέγη της οικίας και απείχε 5, 5 μέτρα περίπου από τη στέγη. Κατά την ιατροδικαστική έκθεση νεκροψίας-νεκροτομής του ιατροδικαστή ..., κατά τη νεκροψία διαπιστώθηκαν "πολλαπλές εκδορές και εκχυμώσεις κατά το πρόσωπο, τα άνω και κάτω άκρα, γραμμοειδείς εκδορές κατά το πρόσωπο και ιδίως κατά τη μετωπιαία χώρα καθέτως φερόμενες, πολλαπλά συντριπτικά κατάγματα των οστών του θόλου της βάσεως του κρανίου", που μαρτυρούν ότι ο θανών έπεσε από μεγάλο ύψος. Από τα τραύματα αυτά ως μόνης ενεργού αιτίας επήλθε αμέσως ο θάνατός του. Ο θανάσιμος τραυματισμός του Ψ, οφείλεται στην αμέλειά του κατηγορουμένου, ο οποίος από έλλειψη της προσοχής που όφειλε και μπορούσε να επιδείξει και ενώ απασχολούσε κατά την εκτέλεση της εργασίας του, ως βοηθό του τον παραπάνω, δεν έλαβε και δεν τήρησε τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας κατά την εκτέλεση της εργασίας στην κεκλιμένη στέγη της οικίας που την χρησιμοποιούσε σαν δάπεδο εργασίας για την επισκευή του τζακιού. Ειδικότερα ο κατηγορούμενος δεν στήριξε σταθερά με ασφάλεια την κλίμακα που χρησιμοποίησε, ώστε να αποκλείεται οποιαδήποτε ταλάντωση και δεν επέβαλε στον βοηθό του να χρησιμοποιήσει ειδικά υποδήματα με αντιολισθητική βάση, καθώς και ζώνη προστασίας από τυχόν ολίσθηση, ώστε να αποφευχθεί τυχόν κίνδυνος πτώσης εργαζόμενου από την κλίμακα, με αποτέλεσμα να επέλθει η πτώση του εργαζόμενου Ψ και ο θανάσιμος τραυματισμός του. Ο ισχυρισμός του κατηγορουμένου ότι δεν τον συνέδεε σχέση εργασίας με τον θανόντα ο οποίος δεν ήταν βοηθός του, αλλά απλά φίλος του που ενδιαφερόταν να μάθει τη δουλειά του τζακά, καταρρίπτεται από τη σαφή και κατηγορηματική κατάθεση της μάρτυρος κατηγορίας ..., η οποία επιβεβαίωσε ότι ο κατηγορούμενος ο οποίος της έφτιαξε λίγες μέρες πριν από το συμβάν και το δικό της τζάκι, είχε μαζί του ως βοηθό του, τον θανόντα, έφτιαξαν μαζί τη λάσπη, μετέφεραν τούβλα, γυψοσανίδες και όλα τα υλικά, δούλεψαν όλη την ημέρα μαζί. Επίσης η σύζυγος του θανόντος Ζ, και η κόρη του Θ, επιβεβαίωσαν περί της σχέσεως εργασίας που συνέδεε τον θανόντα με τον κατηγορούμενο αντί αμοιβής 10.000 δρχ ημερησίως ο οποίος ήθελε μετά την αποστρατεία του να συμπληρώνει με την εργασία του το εισόδημά τους. Επίσης κατέθεσαν ότι όπως πληροφορήθηκαν εκ των υστέρων, τόσο από τον ιδιοκτήτη της οικίας ..., όσο και από το γιο του κατηγορουμένου, ο θανών ανέβηκε στη σκάλα με εντολή του κατηγορουμένου από την οποία έπεσε στην προσπάθειά του να ανέβη στην κεραμοσκεπή. Κατόπιν των παραπάνω πρέπει ο κατηγορούμενος να κηρυχθεί ένοχος για την πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, όπως καθορίζεται στο διατακτικό".
Ακολούθως, κατά το διατακτικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως, το Δικαστήριο, κηρύσσει ένοχο τον κατηγορούμενο του ότι "Στη ..., στις 20-1-2001, επέφερε από αμέλεια, δηλαδή από έλλειψη προσοχής που μπορούσε και όφειλε να επιδείξει, το θάνατο άλλου. Ειδικότερα, κατά τη διάρκεια επισκευής της καπνοδόχου της οικίας του ..., ο ανωτέρω κατηγορούμενος, ο οποίος απασχολούσε ως βοηθό του τον Ψ, δεν έλαβε και δεν τήρησε τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας, κατά την εκτέλεση των εργασιών επί της στέγης της προαναφερόμενης οικίας και δη, δεν στήριξε τη βάση της φορητής κλίμακας που χρησιμοποιούσαν, αφενός σε βαθμίδα τη μαρμάρινης κλίμακας του εξώστη, αφετέρου δε σε τμήμα του κήπου, με αποτέλεσμα αυτός να ολισθήσει κατά τη στιγμή που αυτός εκτελούσε εργασίες επί της κλίμακας και να προκληθεί η πτώση του εκ του ύψους της, συνεπεία δε αυτής προκλήθηκαν βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, οι οποίες ήταν και η μόνη ενεργός αιτία του θανάτου του". Στη συνέχεια το δικαστήριο της ουσίας, κήρυξε τον κατηγορούμενο ένοχο της πράξεως της ανθρωποκτονίας από αμέλεια και τον καταδίκασε σε ποινή φυλάκισης 15 μηνών, την εκτέλεση της οποίας ανέστειλε για τρία χρόνια. Με τις παραδοχές, όμως, αυτές, δεν διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφασή του, την απαιτούμενη κατά το Σύνταγμα και τον Κ.Π.Δ. ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία. Αυτό δε γιατί, ενώ, δέχεται ότι πρόκειται για έγκλημα που τελέσθηκε δια παραλείψεως, η αμέλεια του αναιρεσείοντος, συνίσταται όχι μόνο σε ορισμένη παράλειψη του, αλλά και σε σύνολο συμπεριφοράς που προηγήθηκε του αποτελέσματος, δεν αναφέρεται καθόλου στη συνδρομή ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης του αναιρεσείοντος, ούτε προσδιορίζει την προέλευση της υποχρέωσης αυτής, αν δηλαδή πηγάζει από ρητή διάταξη νόμου ή από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη σχέση ή από σύμβαση ή από ορισμένη προηγούμενη συμπεριφορά του, από την οποία δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επέλευσης του εγκληματικού αποτελέσματος. Επίσης, με τις παραπάνω παραδοχές που δέχθηκε το Τριμελές Εφετείο Αθηνών, στέρησε την απόφασή του από την κατά τα άνω ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία και νόμιμη βάση καθόσον, δεν προσδιορίζεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ποιό από τα δύο είδη αμέλειας δέχεται το Δικαστήριο, που την εξέδωσε ότι συντρέχει στη συγκεκριμένη περίπτωση, αφού, ούτε γίνεται, ούτε προκύπτει από τα πιο πάνω περιστατικά που εκτίθενται στο σκεπτικό, τέτοια διάκριση, εάν δηλαδή συνέτρεξε ενσυνείδητη ή άνευ συνειδήσεως αμέλεια, αλλά αναφέρονται και τα δύο είδη αμελείας. Με τα δεδομένα αυτά δεν καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της ουσιαστικής ποινικής διατάξεως του άρθρου 28 του Π.Κ. και η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση. Επομένως, κατά παραδοχή των από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ και Ε' του ΚΠΔ, λόγων της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, και να παραπεμφθεί η υπόθεση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 519 του Κ.Π.Δ., για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η σύνθεση είναι δυνατή από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την υπ' αριθμό 271/2008 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Και,
Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 15 Ιανουαρίου 2009. Και
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα στις 15 Ιανουαρίου 2009.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή